

دربی تهران یا شهرآورد استقلال و پرسپولیس مهمترین رقابت باشگاهی فوتبال ایران و یکی از قدیمیترین رقابتهای ورزشی میان دو باشگاه پایتخت است. مسابقهای که برای هواداران استقلال و پرسپولیس معمولاً اهمیتی فراتر از سه امتیاز دارد و نتیجه آن میتواند تا مدتها در حافظه فوتبال ایران باقی بماند.
از نخستین تقابل دو تیم در سال ۱۳۴۷ تا مسابقات پرهیجان در ورزشگاه آزادی و نسلهای جدید سرخابیها، دربی تهران بارها شاهد گلهای تاریخی، بازگشتهای فراموشنشدنی، هتتریک، درگیری، ضربات پنالتی و رقابت میان بزرگترین ستارههای فوتبال ایران بوده است.
ناصر حجازی، علی پروین، همایون بهزادی، صفر ایرانپاک، غلامحسین مظلومی، احمدرضا عابدزاده، فرهاد مجیدی، کریم باقری، مهدی هاشمینسب، علی کریمی، سید جلال حسینی، مجتبی جباری و بسیاری از چهرههای مطرح فوتبال ایران بخشی از تاریخ این مسابقه را ساختهاند.
در ادامه تاریخچه دربی تهران، آمار استقلال و پرسپولیس، رکوردهای شهرآورد، بهترین گلزنان، بزرگترین بردها و ماندگارترین دربیهای تاریخ را مرور میکنیم.

دربی تهران نام مسابقه میان دو باشگاه استقلال و پرسپولیس است؛ دو تیم پرطرفدار پایتخت که برای چندین دهه در بالاترین سطح فوتبال ایران حضور داشتهاند.
این مسابقه با نامهای دیگری مانند شهرآورد تهران، دربی پایتخت، دربی سرخابیها و شهرآورد استقلال و پرسپولیس نیز شناخته میشود.
برخلاف الکلاسیکو که میان دو باشگاه از دو شهر متفاوت برگزار میشود، استقلال و پرسپولیس هر دو متعلق به تهران هستند و به همین دلیل تقابل آنها از تعریف کلاسیک یک Derby نیز برخوردار است.
اهمیت دربی تهران فقط به رقابت محلی دو تیم محدود نمیشود. استقلال و پرسپولیس در طول تاریخ بارها برای قهرمانی لیگ، جام حذفی و دیگر افتخارات فوتبال ایران رقابت کردهاند و هواداران گسترده آنها در سراسر کشور باعث شده این مسابقه به یکی از مهمترین رویدادهای فوتبال باشگاهی ایران تبدیل شود.
ریشه رقابت استقلال و پرسپولیس را باید در فضای فوتبال تهران در دهه ۱۳۴۰ جستوجو کرد.
استقلال که در آن زمان با نام تاج فعالیت میکرد، پیش از شکلگیری پرسپولیس یکی از تیمهای مطرح فوتبال تهران بود. در سوی دیگر، پرسپولیس پس از پیوستن تعداد زیادی از بازیکنان محبوب باشگاه شاهین خیلی زود به تیمی قدرتمند و پرطرفدار تبدیل شد.
حضور دو تیم پرهوادار و مدعی در یک شهر، زمینه شکلگیری رقابتی را فراهم کرد که در سالهای بعد به مهمترین دوئل فوتبال باشگاهی ایران تبدیل شد.
اولین مسابقه ثبتشده میان پرسپولیس و تاج در ۱۶ فروردین ۱۳۴۷ برگزار شد.
این مسابقه یک دیدار دوستانه بود و با نتیجه صفر بر صفر به پایان رسید. دومین تقابل دو تیم نیز بدون گل تمام شد.
اولین گلهای تاریخ دربی در سومین مسابقه دو تیم به ثمر رسیدند؛ دیداری که تاج موفق شد پرسپولیس را با نتیجه ۳ بر ۱ شکست دهد.
به این ترتیب رقابتی آغاز شد که بیش از نیم قرن بعد همچنان یکی از مهمترین مسابقات تقویم فوتبال ایران است.
در سالهای ابتدایی دربی، استقلال هنوز با نام تاج شناخته میشد.
دو تیم در مسابقات باشگاههای تهران و سپس رقابتهای سراسری فوتبال ایران بارها مقابل یکدیگر قرار گرفتند و بهتدریج حساسیت مسابقه افزایش پیدا کرد.
پس از انقلاب سال ۱۳۵۷، نام تاج به استقلال تغییر کرد و از آن زمان رقابت دو تیم با عنوان استقلال و پرسپولیس ادامه یافت.
با شکلگیری لیگهای سراسری جدید، لیگ آزادگان و در نهایت لیگ برتر، دربی تهران نیز نسل به نسل ادامه پیدا کرد.
چند عامل مهم در شکلگیری جایگاه امروز دربی نقش داشتهاند.
اولین عامل، پایگاه هواداری بسیار گسترده استقلال و پرسپولیس است. محبوبیت دو باشگاه تنها به تهران محدود نیست و هر دو تیم در نقاط مختلف ایران هواداران زیادی دارند.
عامل دوم، موفقیت ورزشی است. استقلال و پرسپولیس از پرافتخارترین باشگاههای فوتبال ایران هستند و در بسیاری از فصلها مستقیم یا غیرمستقیم برای قهرمانی با یکدیگر رقابت کردهاند.
عامل سوم به حضور ستارههای بزرگ مربوط میشود. تقریباً هر نسل از فوتبال ایران تعدادی از بهترین بازیکنان کشور را در ترکیب یکی از این دو تیم دیده است.
در نهایت، سابقه طولانی رقابت باعث شده هر مسابقه جدید تنها یک بازی مستقل نباشد؛ بلکه ادامه داستانی باشد که از دهه ۱۳۴۰ آغاز شده است.
یکی از همیشگیترین بحثهای هواداران سرخابی این است که استقلال یا پرسپولیس عملکرد بهتری در تاریخ دربی داشته است؟
تا پیش از دربی ۱۰۷، پرسپولیس ۲۹ پیروزی و استقلال ۲۶ پیروزی داشت و ۵۱ مسابقه نیز مساوی شده بود. دربی شماره ۱۰۷ در شهریور ۱۴۰۵ با نتیجه ۱ بر ۱ به پایان رسید و یک تساوی دیگر به این آمار اضافه کرد.
| آمار | پرسپولیس | استقلال |
|---|---|---|
| تعداد برد | ۲۹ | ۲۶ |
| تعداد گل | ۱۰۵ | ۹۶ |
| مساوی | ۵۲ بازی | ۵۲ بازی |
| مجموع دربیها | ۱۰۷ بازی | ۱۰۷ بازی |
این آمار نشان میدهد با وجود بیش از نیم قرن رقابت، فاصله تعداد بردهای دو تیم همچنان بسیار کم است.
تا پایان دربی ۱۰۷ در شهریور ۱۴۰۵، دو تیم در شمارش رایج تاریخ شهرآورد ۱۰۷ مرتبه مقابل یکدیگر قرار گرفتهاند.
بخش اصلی این مسابقات در رقابتهای لیگ برگزار شده، اما استقلال و پرسپولیس در مسابقات دیگری مانند جام حذفی، جام باشگاههای تهران و دیدارهای دوستانه نیز مقابل یکدیگر بازی کردهاند.
در برخی مسابقات قدیمی نیز نتیجه نهایی با رأی انضباطی تعیین شده است؛ موضوعی که هنگام مقایسه بعضی منابع تاریخی باید مورد توجه قرار بگیرد.
تا پایان دربی ۱۰۷، پرسپولیس با ۲۹ پیروزی بیشترین برد را در مجموع شهرآوردهای تهران در اختیار دارد.
استقلال نیز ۲۶ بار موفق شده رقیب سنتی خود را شکست دهد.
بخش قابل توجهی از مسابقات دو تیم نیز مساوی شدهاند و تعداد تساویها با پایان دربی ۱۰۷ به ۵۲ مسابقه رسیده است.
این تعداد بالای تساوی یکی از ویژگیهای آماری جالب دربی تهران است و نشان میدهد حساسیت مسابقه در دورههای مختلف گاهی باعث شده دو تیم محتاطتر از مسابقات عادی بازی کنند.
پیش از برگزاری دربی ۱۰۷، پرسپولیس ۱۰۴ گل و استقلال ۹۵ گل در تاریخ تقابلهای دو تیم به ثمر رسانده بودند.
در دربی ۱۰۷ نیز محمدمهدی محبی برای پرسپولیس و یاسر آسانی برای استقلال گلزنی کردند؛ بنابراین تعداد گلهای شهرآورد تا پایان این مسابقه به ۲۰۱ گل رسید:
پرسپولیس: ۱۰۵ گل
استقلال: ۹۶ گل
گل محمدمهدی محبی در دربی ۱۰۷ همچنین به گل شماره ۲۰۰ تاریخ این رقابت تبدیل شد.

بیش از پنج دهه رقابت استقلال و پرسپولیس باعث ثبت رکوردهای متعددی شده است.
از بهترین گلزن و بیشترین حضور گرفته تا بزرگترین برد و سریعترین گل، تعدادی از این رکوردها سالهاست بدون تغییر باقی ماندهاند.
عنوان بهترین گلزن تاریخ دربی تهران در اختیار صفر ایرانپاک مهاجم سابق پرسپولیس است.
ایرانپاک در مجموع ۷ گل در شهرآورد تهران به ثمر رساند و همچنان در صدر جدول گلزنان این مسابقه قرار دارد.
پس از او حسین کلانی با ۶ گل قرار گرفته است و چند بازیکن با ۵ گل در ردههای بعدی حضور دارند.
از برجستهترین گلزنان تاریخ دربی میتوان به این بازیکنان اشاره کرد:
صفر ایرانپاک: ۷ گل
حسین کلانی: ۶ گل
علی جباری: ۵ گل
غلامحسین مظلومی: ۵ گل
مهدی هاشمینسب: ۵ گل
علی علیپور: ۵ گل
نکته جالب درباره مهدی هاشمینسب این است که او برای هر دو تیم در دربی گل زده است؛ چهار گل با پیراهن پرسپولیس و یک گل با پیراهن استقلال.
علی پروین با ۲۰ حضور بهعنوان بازیکن رکورد بیشترین بازی در دربی تهران را در اختیار دارد.
پس از او علیرضا نیکبخت واحدی با ۱۹ حضور قرار میگیرد؛ بازیکنی که سابقه پوشیدن پیراهن هر دو تیم را داشته است.
افشین پیروانی، محمود فکری و امیرحسین صادقی نیز با ۱۸ حضور در میان بازیکنان باسابقه شهرآورد قرار دارند.
بزرگترین پیروزی تاریخ شهرآورد در ۱۶ شهریور ۱۳۵۲ ثبت شد.
پرسپولیس در آن مسابقه با نتیجه ۶ بر صفر تاج را شکست داد.
گلهای پرسپولیس را:
همایون بهزادی: ۳ گل
ایرج سلیمانی: ۲ گل
حسین کلانی: ۱ گل
به ثمر رساندند.
هتتریک همایون بهزادی در این مسابقه نیز اولین هتتریک تاریخ دربی محسوب میشود.
استقلال چند بار موفق شده دربی را با اختلاف سه گل به پایان برساند.
یکی از شناختهشدهترین نمونهها، پیروزی ۳ بر صفر استقلال مقابل پرسپولیس در سال ۱۳۹۰ در جام حذفی بود.
مجتبی جباری دو بار و اسماعیل شریفات یک بار برای استقلال گلزنی کردند و آبیها یکی از قاطعترین بردهای خود در شهرآورد را ثبت کردند.
در برخی از دربیهای قدیمی نیز نتایج ۳ بر صفر به سود استقلال با حکم کمیته انضباطی ثبت شده است؛ به همین دلیل هنگام بررسی «بزرگترین برد داخل زمین» و «نتیجه رسمی» باید میان این دو تفکیک قائل شد.
رکورد سریعترین گل دربی در اختیار علی سامره بازیکن استقلال است.
سامره در دیداری از لیگ برتر در همان دقیقه نخست مسابقه دروازه پرسپولیس را باز کرد و یکی از سریعترین شروعهای تاریخ شهرآورد را رقم زد.
هتتریک در مسابقهای با حساسیت دربی اتفاقی بسیار نادر است.
همایون بهزادی نخستین بازیکنی بود که در سال ۱۳۵۲ و در پیروزی ۶ بر صفر پرسپولیس سه گل وارد دروازه حریف کرد.
سالها بعد ایمون زاید نیز در دربی ۷۴ سه بار گلزنی کرد؛ هتتریکی که به دلیل شرایط مسابقه به یکی از مشهورترین اتفاقات تاریخ شهرآورد تبدیل شد.
انتخاب بهترین دربی تهران ساده نیست. هر نسل از هواداران استقلال و پرسپولیس مسابقاتی دارد که برایش اهمیت بیشتری دارند.
با این حال چند مسابقه به دلیل نتیجه، اتفاقات داخل زمین یا تأثیری که بر تاریخ رقابت گذاشتهاند جایگاه ویژهای پیدا کردهاند.
یکی از معروفترین نتایج تاریخ فوتبال ایران در ۱۶ شهریور ۱۳۵۲ رقم خورد.
پرسپولیس با شش گل تاج را شکست داد؛ نتیجهای که همچنان بزرگترین پیروزی تاریخ دربی تهران است.
همایون بهزادی سه گل، ایرج سلیمانی دو گل و حسین کلانی یک گل به ثمر رساندند.
این مسابقه پس از بیش از نیم قرن همچنان یکی از اصلیترین موضوعات کریخوانی میان هواداران دو تیم است.
سال ۱۳۹۰ یکی از دورههای بسیار موفق استقلال در دربی بود.
در یکی از مهمترین مسابقات آن سال، دو تیم در جام حذفی مقابل یکدیگر قرار گرفتند و استقلال با نتیجه ۳ بر صفر پیروز شد.
مجتبی جباری دو گل به ثمر رساند و اسماعیل شریفات نیز گل سوم را وارد دروازه پرسپولیس کرد.
این مسابقه یکی از قاطعترین پیروزیهای داخل زمین استقلال در تاریخ شهرآورد محسوب میشود.
۱۳ بهمن ۱۳۹۰ یکی از عجیبترین دربیهای تاریخ برگزار شد.
استقلال با دو گل از پرسپولیس پیش افتاده بود و سرخپوشان علاوه بر عقب بودن در نتیجه، ده نفره نیز شده بودند.
اما ورود ایمون زاید همه چیز را تغییر داد.
زاید در دقایق پایانی سه بار دروازه استقلال را باز کرد و پرسپولیس در شرایطی که ۲ بر صفر عقب بود، بازی را با نتیجه ۳ بر ۲ برد.
این هتتریک و بازگشت دیرهنگام باعث شده دربی ۷۴ برای هواداران پرسپولیس یکی از ماندگارترین مسابقات تاریخ باشگاه باشد.
در فروردین ۱۳۹۵ دو تیم یکی دیگر از پرگلترین مسابقات دوران لیگ برتر را برگزار کردند.
پرسپولیس در نهایت با نتیجه ۴ بر ۲ استقلال را شکست داد.
مهدی طارمی دو بار گلزنی کرد و رامین رضاییان و محسن مسلمان نیز دو گل دیگر پرسپولیس را به ثمر رساندند.
شش گل، موقعیتهای فراوان و فوتبال هجومی دو تیم باعث شد این دیدار برخلاف بسیاری از دربیهای محتاطانه، مسابقهای باز و تماشایی باشد.
تنها چند ماه بعد از شکست ۴ بر ۲، استقلال در یکی دیگر از دربیهای پرگل موفق شد پرسپولیس را با نتیجه ۳ بر ۲ شکست دهد.
فرشید اسماعیلی، علی قربانی و کاوه رضایی برای استقلال گلزنی کردند و سروش رفیعی و سید جلال حسینی گلهای پرسپولیس را به ثمر رساندند.
این مسابقه یکی از بهیادماندنیترین دربیهای هواداران استقلال در دهه ۱۳۹۰ است.
در سال ۱۴۰۰ استقلال و پرسپولیس در مرحله یکچهارم نهایی جام حذفی مقابل یکدیگر قرار گرفتند.
مسابقه پس از ۱۲۰ دقیقه بدون گل به پایان رسید و تعیین تیم برنده به ضربات پنالتی کشیده شد.
استقلال در ضربات پنالتی با نتیجه ۴ بر ۳ پیروز شد و پرسپولیس را از جام حذفی کنار زد.
ماهیت حذفی مسابقه و تعیین نتیجه در ضربات پنالتی باعث شد این دیدار یکی از متفاوتترین دربیهای سالهای اخیر باشد.
دربی تهران طی دههها میزبان بسیاری از بزرگترین چهرههای فوتبال ایران بوده است.
بعضی از بازیکنان به دلیل تعداد بازی، برخی به دلیل گلزنی و بعضی دیگر به خاطر یک لحظه تاریخی به بخشی از حافظه شهرآورد تبدیل شدهاند.
نام ناصر حجازی برای چند نسل از هواداران استقلال با دربی تهران گره خورده است. او سالهای زیادی درون دروازه آبیها قرار داشت و در دوران فعالیت خود بارها مقابل پرسپولیس بازی کرد.
علی جباری نیز یکی از موفقترین بازیکنان نسل قدیمی استقلال در شهرآورد بود و با پنج گل در میان بهترین گلزنان تاریخ مسابقه قرار دارد.
غلامحسین مظلومی نیز پنج گل در دربی به ثمر رساند و یکی دیگر از مهاجمان تاریخی استقلال در این رقابت است.
در نسلهای جدیدتر، بازیکنانی مانند فرهاد مجیدی، مجتبی جباری، آرش برهانی و مهدی قائدی لحظات مهمی را با پیراهن استقلال در شهرآورد رقم زدهاند.
برای آشنایی بیشتر با تاریخچه، افتخارات، اسطورهها، رکوردها و ترکیب فعلی استقلال میتوانید به صفحه اختصاصی این باشگاه در فوتبالیست مراجعه کنید.
پرسپولیس نیز مجموعه بزرگی از چهرههای تاریخی در شهرآورد دارد.
صفر ایرانپاک با هفت گل همچنان بهترین گلزن تاریخ دربی است و حسین کلانی با شش گل پشت سر او قرار دارد.
همایون بهزادی با هتتریک در پیروزی ۶ بر صفر به یکی از نامهای جاودانه دربی تبدیل شد.
علی پروین نیز با ۲۰ حضور، رکورد بیشترین بازی در شهرآورد را در اختیار دارد.
در نسلهای بعد بازیکنانی مانند احمدرضا عابدزاده، کریم باقری، علی کریمی، مهدی مهدویکیا، سید جلال حسینی و علی علیپور نیز نقش مهمی در مسابقات مختلف داشتهاند.
برای مشاهده تاریخچه، افتخارات، بازیکنان شاخص، رکوردها و ترکیب فعلی پرسپولیس میتوانید صفحه اختصاصی این تیم را در فوتبالیست ببینید.
یکی از متفاوتترین داستانهای تاریخ دربی متعلق به مهدی هاشمینسب است.
مدافعی که ابتدا با پیراهن پرسپولیس در شهرآوردها گلزنی کرد و بعدها در انتقالی بسیار جنجالی به استقلال پیوست.
هاشمینسب در مجموع پنج گل در دربی به ثمر رسانده است؛ چهار گل برای پرسپولیس و یک گل برای استقلال.
همین سابقه باعث شده نام او یکی از معدود مواردی باشد که در تاریخ گلزنان هر دو سوی رقابت دیده میشود.
انتقال او میان دو باشگاه نیز یکی از جنجالیترین نقلوانتقالات تاریخ فوتبال ایران بود و حساسیت دربیهای آن دوره را بهشدت افزایش داد.

نام ورزشگاه آزادی برای چند دهه با دربی تهران پیوند خورده است.
بخش بزرگی از شهرآوردهای استقلال و پرسپولیس در این ورزشگاه برگزار شدهاند و حضور هواداران دو تیم در سکوهای آبی و قرمز، یکی از تصاویر نمادین فوتبال ایران را ساخته است.
ساختار بزرگ و بیضیشکل آزادی، سکوهای وسیع، پیست دوومیدانی اطراف زمین و جمعیت هواداران باعث شده فضای دربی در این ورزشگاه ویژگی خاصی داشته باشد.
در دورههایی که حضور تماشاگران گستردهتر بود، بعضی شهرآوردها با جمعیتی بسیار بزرگ برگزار شدند و ورزشگاه آزادی ساعتها پیش از شروع مسابقه مملو از هواداران دو تیم میشد.
خیر.
در دورههای مختلف، تعدادی از دربیها خارج از ورزشگاه آزادی و حتی خارج از تهران برگزار شدهاند.
یکی از تازهترین نمونهها دربی ۱۰۷ بود که در شهریور ۱۴۰۵ به دلیل شرایط ورزشگاه آزادی در ورزشگاه نقش جهان اصفهان برگزار شد.
این مسابقه با حضور حدود ۳۵ هزار تماشاگر و با نتیجه ۱ بر ۱ به پایان رسید. محمدمهدی محبی برای پرسپولیس و یاسر آسانی برای استقلال گلزنی کردند.
برای بسیاری از هواداران استقلال و پرسپولیس، نتیجه دربی با یک مسابقه معمولی لیگ قابل مقایسه نیست.
گاهی یک تیم فصل موفقتری داشته، اما شکست در دربی بخشی از رضایت هوادارانش را از بین برده است. در مقابل، پیروزی در شهرآورد حتی میتواند یک فصل نهچندان موفق را برای مدتی تحتالشعاع قرار دهد.
این اهمیت نتیجه از چند دهه رقابت، گستردگی پایگاه هواداری و ارتباط خانوادگی و اجتماعی طرفداران دو تیم شکل گرفته است.
در بسیاری از خانوادهها، محلهای کار، مدارس، دانشگاهها و جمعهای دوستانه، هواداران استقلال و پرسپولیس در کنار یکدیگر حضور دارند و همین موضوع زمینه کریخوانی قبل و بعد از مسابقه را فراهم میکند.
استقلال و پرسپولیس تنها دو تیم پرهوادار نیستند؛ هر دو از پرافتخارترین باشگاههای فوتبال ایران نیز محسوب میشوند.
قهرمانیهای متعدد داخلی و موفقیتهای آسیایی باعث شده مقایسه افتخارات دو تیم همیشه بخشی از رقابت هواداری باشد.
نتایج مستقیم دربی، تعداد قهرمانیهای لیگ، جام حذفی، افتخارات آسیایی و ستارههای تاریخی از مهمترین موضوعات بحث میان هواداران دو تیم هستند.
به همین دلیل رقابت استقلال و پرسپولیس حتی در هفتههایی که مسابقه مستقیمی برگزار نمیشود نیز ادامه دارد.
رنگها نیز نقش مهمی در هویت شهرآورد دارند.
آبی برای دههها رنگ اصلی استقلال و قرمز رنگ اصلی پرسپولیس بوده است.
به همین دلیل اصطلاحاتی مانند سرخابیها، آبیهای پایتخت و سرخپوشان پایتخت وارد ادبیات فوتبال ایران شدهاند.
در روز دربی، همین دو رنگ بخش بزرگی از ورزشگاه، شبکههای اجتماعی و فضای رسانهای فوتبال ایران را دربرمیگیرند.
شناخت دربی بدون شناخت دو باشگاه اصلی آن کامل نیست.
استقلال فعالیت خود را در سال ۱۳۲۴ با نام دوچرخهسواران آغاز کرد و بعدها با نام تاج و سپس استقلال به فعالیت ادامه داد. دو قهرمانی در بالاترین سطح فوتبال باشگاهی آسیا، قهرمانیهای متعدد داخلی و حضور اسطورههایی مانند ناصر حجازی و فرهاد مجیدی بخش مهمی از تاریخ این باشگاه را تشکیل میدهند.
در طرف مقابل، پرسپولیس در سال ۱۳۴۲ تأسیس شد و پس از پیوستن بازیکنان شاهین بهسرعت به یکی از تیمهای اصلی فوتبال ایران تبدیل شد. رکورد قهرمانی در لیگ ایران، قهرمانی جام برندگان جام آسیا و حضور در دو فینال لیگ قهرمانان آسیا از مهمترین بخشهای کارنامه سرخپوشان است.
نسل بازیکنان عوض میشود، مربیان تغییر میکنند و حتی ورزشگاه مسابقه ممکن است متفاوت باشد؛ اما رقابت استقلال و پرسپولیس همچنان یکی از ثابتترین داستانهای فوتبال ایران باقی مانده است.

به سؤالهای متنوع درباره تاریخچه، بازیکنان، افتخارات و رکوردهای تیمهای مطرح ایران و جهان پاسخ بده و دانشت رو در بازی فوتبالیست محک بزن.
دانلود بازی فوتبالیست