رقابتها و دربیها
استقلال و سپاهان؛ تاریخچه رقابت و بازیهای مهم
بررسی و تدوین توسط تیم فوتبالیست
آخرین بهروزرسانی:
زمان مطالعه:13 دقیقه
رقابت استقلال و سپاهان یکی از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین تقابلهای فوتبال باشگاهی ایران است؛ مسابقه‌ای میان دو باشگاه پرافتخار از تهران و اصفهان که بارها در مسیر قهرمانی لیگ، جام حذفی و حتی رقابت‌های آسیایی مقابل یکدیگر قرار گرفته‌اند.
برخلاف دربی تهران، حساسیت دیدار استقلال و سپاهان بر پایه همشهری‌بودن شکل نگرفته است. آنچه این مسابقه را به یک رقابت ویژه تبدیل کرده، استمرار حضور دو تیم در سطح اول فوتبال ایران، نزدیکی آمار رودررو، تقابلهای متعدد در مسابقات حذفی و رقابت مستقیم آنها برای جام‌هاست. در سال‌های اخیر خود دو باشگاه نیز برای معرفی این مسابقه از عنوان «سوپرکلاسیکو» استفاده کردهاند؛ از جمله پیش از دیدار شهریور ۱۴۰۵ که استقلال و سپاهان با انتشار پوستر مشترک به استقبال مسابقه رفتند.
استقلال یکی از قدرت‌های سنتی فوتبال ایران است و سابقه قهرمانی در فوتبال ایران و آسیا را دارد. سپاهان نیز به‌ویژه از ابتدای دهه ۱۳۸۰ به یکی از پایدارترین قدرت‌های فوتبال کشور تبدیل شد و با شکستن انحصار تیم‌های تهرانی در لیگ برتر، جایگاه متفاوتی در فوتبال ایران پیدا کرد.
از آن زمان، دو تیم بارها برای قهرمانی یا کسب سهمیه آسیا با یکدیگر رقابت کردهاند. فینال جام حذفی، نیمه‌نهایی‌های مستقیم، مسابقه در لیگ قهرمانان آسیا و ده‌ها تقابل نزدیک در لیگ باعث شده دیدار آنها معمولاً فراتر از یک بازی عادی فصل باشد.
این رقابت از نظر آماری نیز بسیار نزدیک است؛ تا پیش از آخرین دیدار دو تیم در شهریور ۱۴۰۵، منابع آماری رسمی ۸۴ مسابقه ثبت کرده بودند که هر تیم دقیقاً ۳۲ پیروزی داشت و ۲۰ بازی نیز مساوی شده بود.
در آمار متداول تاریخ این هماوردی، نخستین مسابقه استقلال و سپاهان در ۸ بهمن ۱۳۵۰ و در چارچوب جام منطقه‌ای ایران برگزار شد.
استقلال که آن زمان با نام تاج فعالیت می‌کرد، در اصفهان با نتیجه ۴ بر صفر سپاهان را شکست داد. غلامحسین مظلومی دو بار گلزنی کرد و علی مژدهی و جواد الله‌وردی نیز دیگر گل‌های استقلال را به ثمر رساندند.
دیدار برگشت همان رقابت نیز با پیروزی ۲ بر صفر استقلال تمام شد.
سپاهان برای ثبت نخستین برد خود تا سال ۱۳۵۳ منتظر ماند و در جام تخت جمشید با تک گل مصطفی حیدری استقلال را شکست داد.
البته در برخی اسناد تاریخی، مسابقه‌ای میان تاج تهران و شاهین اصفهان در مسابقات قهرمانی ایران سال ۱۳۳۶ به‌عنوان پیشینه قدیمی‌تر این تقابل مطرح شده است. با این حال، بیشتر فهرست‌های آماری مستقل رقابت استقلال و سپاهان، مسابقات مستقیم دو باشگاه را از سال ۱۳۵۰ محاسبه می‌کنند.
استقلال و سپاهان پیش از آغاز لیگ برتر نیز بارها در لیگ سراسری ایران مقابل یکدیگر قرار گرفته بودند، اما شکل مدرن این رقابت از ابتدای دهه ۱۳۸۰ شکل گرفت.
سپاهان در فصل ۸۲-۱۳۸۱ اولین باشگاه خارج از تهران شد که قهرمانی لیگ برتر ایران را به دست آورد. از آن مقطع، طلایی‌پوشان تقریباً به‌طور دائمی وارد رقابت با استقلال، پرسپولیس و دیگر مدعیان قهرمانی شدند.
در همان سال‌ها مسابقات حذفی دو تیم نیز به‌شدت افزایش یافت. استقلال و سپاهان در فاصله کوتاهی چند بار در مراحل پایانی جام حذفی به هم رسیدند و سرانجام در فصل ۸۳-۱۳۸۲ حتی فینال مسابقات را مقابل یکدیگر برگزار کردند.
اولین مسابقه ثبتشده در آمار رایج دو تیم با برد ۴ بر صفر استقلال در اصفهان همراه شد؛ نتیجهای که همچنان بزرگترین پیروزی استقلال در این رقابت محسوب میشود.
سپاهان در جام تخت جمشید سال ۱۳۵۳ با نتیجه یک بر صفر استقلال را شکست داد و نخستین برد خود در تاریخ این رقابت را ثبت کرد.
در جام حذفی فصل ۸۱-۱۳۸۰ دو تیم در نیمه‌نهایی به یکدیگر رسیدند.
سپاهان بازی رفت را در اصفهان ۴ بر ۲ برد و لئون استپانیان در آن مسابقه هت‌تریک کرد. استقلال در دیدار برگشت با نتیجه ۳ بر یک پیروز شد و به لطف گل‌های زده در خانه حریف از این تقابل عبور کرد.
این دو مسابقه از اولین تقابلهای حذفی واقعاً پرتنش دو باشگاه در دوران جدید فوتبال ایران بودند.
تنها یک فصل بعد، دو تیم دوباره در جام حذفی به هم رسیدند. سپاهان در بازی رفت مرحله یکهشتم نهایی با نتیجه ۳ بر صفر پیروز شد و در تهران نیز استقلال را یک بر صفر شکست داد.
پیروزی ۳ بر صفر همچنان یکی از بزرگترین بردهای سپاهان مقابل استقلال محسوب میشود.
یکی از مهم‌ترین مسابقات تاریخ استقلال و سپاهان در فینال جام حذفی فصل ۸۳-۱۳۸۲ رقم خورد.
فینال در آن زمان به صورت رفت‌وبرگشت برگزار می‌شد. سپاهان دیدار رفت در اصفهان را ۳ بر ۲ برد و سپس در ورزشگاه آزادی با دو گل مهدی سیدصالحی، استقلال را ۲ بر صفر شکست داد.
سپاهان در مجموع ۵ بر ۲ پیروز شد و اولین قهرمانی تاریخ خود در جام حذفی ایران را جشن گرفت.
در لیگ برتر سال ۱۳۸۹ دو تیم یکی از جذاب‌ترین مسابقات تاریخ خود را برگزار کردند.
استقلال در ورزشگاه آزادی با نتیجه ۴ بر ۳ سپاهان را شکست داد. آبی‌ها نیمه نخست را با برتری سه بر صفر به پایان رسانده بودند، اما بازگشت سپاهان در نیمه دوم مسابقه را تا آخرین دقایق زنده نگه داشت.
هفت گل این مسابقه باعث شده دیدار ۴ بر ۳ همچنان یکی از پرگل‌ترین و خاطره‌انگیزترین تقابلهای دو باشگاه باشد.
رقابت دو تیم در سال ۱۳۹۱ از فوتبال داخلی فراتر رفت.
سپاهان و استقلال در مرحله یکهشتم نهایی لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۲ در ورزشگاه فولادشهر مقابل یکدیگر قرار گرفتند. سپاهان با گل‌های برونو سزار و محسن بنگر ۲ بر صفر پیروز شد و استقلال را از مسابقات کنار زد.
این دیدار تاکنون تنها مسابقه مستقیم استقلال و سپاهان در رقابت‌های باشگاهی آسیا بوده و به همین دلیل جایگاه متفاوتی در تاریخ این رقابت دارد.
دو تیم در نیمه‌نهایی جام حذفی فصل ۹۲-۱۳۹۱ بار دیگر مقابل یکدیگر قرار گرفتند.
محمدرضا خلعتبری سپاهان را پیش انداخت و فرزاد حاتمی گل تساوی استقلال را به ثمر رساند. بازی بعد از ۱۲۰ دقیقه ۱-۱ باقی ماند و تکلیف تیم صعودکننده در ضربات پنالتی مشخص شد.
سپاهان در پنالتی‌ها ۵ بر ۴ پیروز شد و به فینال رفت؛ جایی که با شکست پرسپولیس قهرمان جام حذفی شد.
در یک‌چهارم نهایی جام حذفی فصل ۹۹-۱۳۹۸، استقلال با نتیجه ۲ بر صفر سپاهان را شکست داد.
وریا غفوری از روی نقطه پنالتی و علی کریمی گل‌های استقلال را به ثمر رساندند و آبی‌ها به مرحله بعد صعود کردند.
در اردیبهشت ۱۴۰۴، سپاهان در نقش جهان با نتیجه ۳ بر یک استقلال را شکست داد. این بازی یکی از آخرین پیروزی‌های قاطع سپاهان در رقابت دو تیم بود.
در نخستین روز سال ۲۰۲۶ میلادی، استقلال در اصفهان با نتیجه ۲ بر یک سپاهان را شکست داد.
یاسر آسانی از روی نقطه پنالتی گل اول استقلال را به ثمر رساند و اسماعیل قلی‌زاده در دقیقه ۹۰+۲ گل پیروزی آبی‌ها را وارد دروازه سپاهان کرد.
آخرین مسابقه دو تیم تا زمان نگارش این مقاله در ۱ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد.
استقلال در ورزشگاه شهدای شهر قدس با گل‌های زودهنگام یاسر آسانی در دقیقه ۴ و اسماعیل قلی‌زاده در دقیقه ۱۰ با نتیجه ۲ بر صفر سپاهان را شکست داد.
این مسابقه پنجاهمین تقابل استقلال و سپاهان در تاریخ لیگ برتر بود و استقلال با پیروزی در آن، سومین برد متوالی خود در ابتدای فصل را ثبت کرد.
برای آمار کلی این رقابت باید به نوع مسابقاتی که محاسبه می‌شوند توجه کرد؛ برخی منابع بازیهای دوستانه و تورنمنت‌های غیررسمی را نیز در آمار وارد می‌کنند و به همین دلیل اعداد متفاوتی دیده میشود.
اگر تقابلهای رسمی را مبنا قرار دهیم، پیش از مسابقه شهریور ۱۴۰۵ دو تیم ۸۴ بار مقابل یکدیگر قرار گرفته بودند و هر کدام ۳۲ پیروزی داشتند. با برد ۲ بر صفر استقلال در آخرین مسابقه، آمار رسمی به شکل زیر می‌رسد.
| آمار | رکورد |
|---|---|
| تعداد بازیهای رسمی | ۸۵ |
| برد استقلال | ۳۳ |
| برد سپاهان | ۳۲ |
| تساوی | ۲۰ |
| گل‌های استقلال | ۱۱۳ |
| گل‌های سپاهان | ۱۰۳ |
| بهترین گلزنان تاریخ رقابت | رضا عنایتی و لئون استپانیان؛ ۶ گل |
| بزرگترین برد استقلال | استقلال ۴-۰ سپاهان |
| بزرگترین برد سپاهان | سپاهان ۳-۰ استقلال |
| اولین بازی در آمار رایج | سپاهان ۰-۴ استقلال؛ ۱۳۵۰ |
| آخرین بازی | استقلال ۲-۰ سپاهان؛ ۱ شهریور ۱۴۰۵ |
پیش از آخرین مسابقه، ۲۱۴ گل در تقابلهای رسمی دو تیم ثبت شده بود؛ ۱۱۱ گل برای استقلال و ۱۰۳ گل برای سپاهان. دو گل استقلال در مسابقه شهریور ۱۴۰۵ این آمار را به ۲۱۶ گل رساند.
استقلال و سپاهان از معدود باشگاه‌هایی هستند که از آغاز لیگ برتر ایران در تمام دوره‌های مسابقات حضور داشته‌اند و همین موضوع باعث شده تعداد تقابلهای آنها در این رقابت بسیار زیاد باشد.
مسابقه شهریور ۱۴۰۵، پنجاهمین دیدار لیگ برتری دو تیم بود. پیش از آن استقلال ۱۸ برد، سپاهان ۱۷ برد و ۱۴ تساوی داشت؛ بنابراین بعد از پیروزی اخیر استقلال، آمار به این شکل است:
| آمار لیگ برتر | تعداد |
|---|---|
| بازی | ۵۰ |
| برد استقلال | ۱۹ |
| برد سپاهان | ۱۷ |
| تساوی | ۱۴ |
با وجود فاصله بسیار کم، استقلال در حال حاضر در تقابلهای لیگ برتری دو تیم دو پیروزی بیشتر دارد.
| سال | مسابقه | نتیجه | اهمیت |
|---|---|---|---|
| ۱۳۵۰ | سپاهان – استقلال | ۰-۴ | اولین بازی در آمار رایج و بزرگترین برد استقلال |
| ۱۳۵۳ | سپاهان – استقلال | ۱-۰ | اولین برد سپاهان |
| ۱۳۸۱ | سپاهان – استقلال | ۴-۲ | نیمه‌نهایی جام حذفی؛ هت‌تریک استپانیان |
| ۱۳۸۲ | سپاهان – استقلال | ۳-۰ | بزرگترین برد سپاهان در رقابت‌های رسمی |
| ۱۳۸۳ | سپاهان – استقلال | ۳-۲ | بازی رفت فینال جام حذفی |
| ۱۳۸۳ | استقلال – سپاهان | ۰-۲ | قهرمانی سپاهان در جام حذفی |
| ۱۳۸۹ | استقلال – سپاهان | ۴-۳ | یکی از پرگل‌ترین بازیهای تاریخ رقابت |
| ۱۳۹۱ | سپاهان – استقلال | ۲-۰ | حذف استقلال از لیگ قهرمانان آسیا |
| ۱۳۹۲ | استقلال – سپاهان | ۱-۱؛ ۴-۵ پنالتی | صعود سپاهان به فینال جام حذفی |
| ۱۳۹۹ | استقلال – سپاهان | ۲-۰ | حذف سپاهان از جام حذفی |
| ۱۴۰۴ | سپاهان – استقلال | ۱-۲ | گل دقیقه ۹۲ اسماعیل قلی‌زاده |
| ۱۴۰۵ | استقلال – سپاهان | ۲-۰ | پنجاهمین تقابل دو تیم در لیگ برتر |
فینال جام حذفی فصل ۸۳-۱۳۸۲ اهمیت ویژه‌ای در شکل‌گیری رقابت مدرن استقلال و سپاهان داشت.
استقلال با هدایت امیر قلعه‌نویی وارد فینال شد و سپاهان را فرهاد کاظمی هدایت می‌کرد. بازی رفت در اصفهان با برتری ۳ بر ۲ سپاهان تمام شد.
در دیدار برگشت در ورزشگاه آزادی و مقابل حدود ۸۵ هزار تماشاگر، مهدی سیدصالحی دو بار گلزنی کرد تا سپاهان ۲ بر صفر پیروز شود و در مجموع با نتیجه ۵ بر ۲ جام را فتح کند.
این نخستین قهرمانی سپاهان در تاریخ جام حذفی ایران بود و شکست یک رقیب بزرگ مانند استقلال در فینال، اهمیت این جام را برای طلایی‌پوشان دوچندان کرد.
تقابل دو قدرت فوتبال ایران در لیگ قهرمانان آسیا اتفاقی کم‌سابقه بود.
در فصل ۲۰۱۲ ساختار مرحله یکهشتم نهایی به شکلی بود که سپاهان و استقلال در یک مسابقه مستقیم مقابل هم قرار گرفتند. سپاهان که در اصفهان میزبان بود، با گل‌های برونو سزار و محسن بنگر ۲ بر صفر برنده شد.
این بازی نه فقط به دلیل حذف مستقیم استقلال، بلکه به این دلیل اهمیت دارد که تاکنون تنها فصل آسیایی رقابت دو باشگاه محسوب میشود.
رکورد گلزنی در تقابل استقلال و سپاهان در اختیار دو چهره شناخته‌شده است.
رضا عنایتی برای استقلال و لئون استپانیان برای سپاهان هر کدام ۶ گل در این مسابقه به ثمر رسانده‌اند و در صدر فهرست گلزنان تاریخ این رقابت قرار دارند.
نام‌های مهم دیگری نیز در میان گلزنان برتر دیده می‌شوند؛ از جمله محرم نویدکیا، رسول خطیبی، مهدی سیدصالحی و یدالله اکبری که هر یک در دوره‌های مختلف نقش مهمی در این رقابت داشته‌اند.
ارتباط استقلال و سپاهان فقط به مسابقات رودررو محدود نشده است. در طول سال‌ها بازیکنان مهمی بین دو باشگاه جابه‌جا شده‌اند و بعضی از آنها در هر دو تیم دوران موفقی داشته‌اند.
مهدی رحمتی یکی از نمونه‌های شاخص است؛ دروازه‌بانی که در سپاهان قهرمانی لیگ را تجربه کرد و در استقلال نیز سال‌ها یکی از بازیکنان اصلی و کاپیتان تیم بود.
امید نورافکن، آرش رضاوند، صالح حردانی، حسین گودرزی و چند بازیکن دیگر نیز سابقه حضور در هر دو باشگاه را دارند. این رفت‌وآمدها در دوره‌های مختلف یکی دیگر از عوامل جذابیت تقابل دو تیم بوده است.
هر دو باشگاه در میان پرافتخارترین تیم‌های فوتبال ایران قرار دارند، اگرچه نوع و گستره موفقیت‌های آنها متفاوت است.
جدول زیر قهرمانی‌های اصلی دو باشگاه در سطح ملی و قاره‌ای را مقایسه می‌کند و جام‌های استانی و تورنمنت‌های دوستانه را در نظر نمی‌گیرد.
| رقابت | استقلال | سپاهان |
|---|---|---|
| قهرمانی سطح اول فوتبال ایران | ۱۰ | ۶ |
| جام حذفی ایران | ۸ | ۵ |
| سوپرجام ایران | ۱ | ۱ |
| قهرمانی باشگاهی آسیا | ۲ | ۰ |
| مجموع قهرمانی‌های این جدول | ۲۱ | ۱۲ |
استقلال دو بار قهرمان آسیا شده و در جام حذفی نیز با هشت قهرمانی رکورددار است. سپاهان پنج قهرمانی لیگ برتر به اضافه یک قهرمانی سراسری قدیمی، پنج جام حذفی و یک سوپرجام در کارنامه دارد و در سال ۲۰۰۷ نیز به فینال لیگ قهرمانان آسیا رسید.
در طول تاریخ، بخش عمده‌ای از تقابل استقلال و سپاهان میان تهران و اصفهان تقسیم شده است.
ورزشگاه آزادی میزبان تعداد زیادی از مسابقات مهم دو تیم بوده؛ از دیدار برگشت فینال جام حذفی ۱۳۸۳ گرفته تا نیمه‌نهایی جام حذفی ۱۳۹۲ و مسابقات متعدد لیگ برتر.
در سوی دیگر، ورزشگاه نقش جهان به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های سپاهان تبدیل شده و بسیاری از بردهای مهم طلایی‌پوشان مقابل استقلال در اصفهان رقم خورده است.
تقابل تهران و اصفهان یکی از عناصر اصلی هویت این مسابقه است؛ رقابتی میان یک قدرت سنتی پایتخت و باشگاهی که نقش مهمی در انتقال قدرت فوتبال باشگاهی ایران به خارج از تهران داشته است.
عنوان سوپرکلاسیکو نام رسمی این مسابقه نیست، اما در سال‌های اخیر وارد ادبیات رسانه‌ای دو باشگاه شده است.
در آستانه مسابقه شهریور ۱۴۰۵، استقلال و سپاهان حتی با همکاری یکدیگر پوسترهایی برای بازی منتشر کردند و از این تقابل با عنوان سوپرکلاسیکو یاد شد. یکی از پوسترها با حضور چهره‌های تاریخی دو باشگاه و شعار «نبردی از جنس اصالت» منتشر شد.
استفاده از این لقب بیشتر به قدمت، تعداد بالای مسابقات، افتخارات دو باشگاه و نزدیکی رقابت آنها برمی‌گردد؛ نه به یک دشمنی جغرافیایی سنتی مانند دربی‌های شهری.
از نظر وسعت هواداری و حساسیت اجتماعی، دربی استقلال و پرسپولیس همچنان جایگاه خاص خود را دارد. اما از نظر کیفیت ورزشی، سابقه رقابت برای جام و تعداد مسابقات تعیین‌کننده، استقلال و سپاهان یکی از مهم‌ترین تقابلهای فوتبال ایران است.
دو تیم در لیگ، جام حذفی و لیگ قهرمانان آسیا مقابل یکدیگر قرار گرفته‌اند؛ آمار بردهایشان بسیار نزدیک است و هر دو در دوره‌های مختلف مستقیماً در مسیر قهرمانی دیگری قرار گرفته‌اند.
نکته جالب اینکه پیش از بازی شهریور ۱۴۰۵، آمار رسمی دقیقاً مساوی بود: ۳۲ برد استقلال و ۳۲ برد سپاهان. برد اخیر آبی‌ها تنها یک پیروزی فاصله میان دو تیم ایجاد کرد؛ نشانه‌ای روشن از اینکه این رقابت بعد از بیش از نیم قرن همچنان یکی از متعادل‌ترین تقابلهای بزرگ فوتبال ایران است.
از پیروزی ۴ بر صفر استقلال در سال ۱۳۵۰ تا فینال جام حذفی، نبرد آسیایی سال ۲۰۱۲ و مسابقه پنجاهم لیگ برتری در شهریور ۱۴۰۵، داستان استقلال و سپاهان بارها فصل تازه‌ای پیدا کرده است.
استقلال دوره‌هایی برتر بوده و سپاهان نیز بارها آبی‌ها را در مسابقات بزرگ و حذفی متوقف کرده است. فاصله بسیار کم دو تیم در آمار رودررو نشان می‌دهد که هیچ‌یک نتوانسته در طولانی‌مدت سلطه مطلقی بر دیگری داشته باشد.
همین تعادل، قهرمانی‌ها، مسابقات پرگل، برخوردهای حذفی و تقابل تاریخی تهران و اصفهان است که باعث شده مسابقه استقلال و سپاهان امروز نه فقط یک بازی مهم لیگ، بلکه یکی از کلاسیک‌های فوتبال ایران و رقابتی باشد که در سال‌های اخیر با عنوان سوپرکلاسیکو نیز شناخته میشود.
به سؤال‌های متنوع درباره تاریخچه، بازیکنان، افتخارات و رکوردهای تیم‌های مطرح ایران و جهان پاسخ بده و دانشت رو در بازی فوتبالیست محک بزن.
دانلود بازی فوتبالیست
