تراکتور و پرسپولیس؛ تاریخچه رقابت و بازی‌های مهم

رقابت تراکتور و پرسپولیس یکی از پرتماشاگرترین و حساس‌ترین تقابل‌های فوتبال ایران است؛ مسابقه‌ای میان دو تیم سرخ‌پوش از تهران و تبریز که ریشه آن به دهه ۱۳۵۰ می‌رسد، اما شکل امروزی و پرتنش‌تر آن عمدتاً پس از بازگشت تراکتور به لیگ برتر در سال ۱۳۸۸ شکل گرفت.

حضور گسترده هواداران تراکتور، رقابت این تیم با قدرت‌های سنتی فوتبال ایران، رفت‌وآمد بازیکنان سرشناس میان دو باشگاه و مسابقات تعیین‌کننده در لیگ، جام حذفی و سوپرجام باعث شده دیدار پرسپولیس و تراکتور در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین بازی‌های فصل تبدیل شود. این تقابل گاهی در رسانه‌ها با عنوان «دربی سرخ‌ها» نیز شناخته می‌شود.

چرا رقابت تراکتور و پرسپولیس این‌قدر حساس شد؟

پرسپولیس از دهه‌های ابتدایی فوتبال باشگاهی ایران یکی از قدرت‌های اصلی کشور بوده است، اما تراکتور پس از بازگشت به سطح اول فوتبال در سال ۱۳۸۸ وارد دوره تازه‌ای شد.

استقبال گسترده هواداران تراکتور از مسابقات لیگ و تبدیل ورزشگاه یادگار امام تبریز به یکی از پرتماشاگرترین ورزشگاه‌های ایران، باعث شد بازی این تیم مقابل پرسپولیس خیلی زود از یک مسابقه معمولی فاصله بگیرد. منابع تاریخی نیز سال ۲۰۰۹ را نقطه تشدید جدی رقابت دو باشگاه می‌دانند؛ زمانی که تراکتور پس از هشت سال دوباره به سطح اول فوتبال ایران برگشت.

در ادامه، تراکتور چند بار پرسپولیس را در آزادی شکست داد، برای قهرمانی لیگ جنگید و سرانجام در فصل ۱۴۰۴-۱۴۰۳ برای نخستین بار قهرمان لیگ برتر شد. این موفقیت جایگاه تراکتور را به‌عنوان یکی از قدرت‌های اصلی فوتبال ایران تثبیت کرد.

اولین بازی تراکتور و پرسپولیس

پیش از آغاز مسابقات رسمی دو تیم، تراکتور و پرسپولیس در آذر ۱۳۵۰ یک مسابقه دوستانه در تبریز برگزار کردند که با تساوی یک بر یک به پایان رسید.

اما نخستین دیدار رسمی دو تیم در فروردین ۱۳۵۴ و در جام تخت جمشید برگزار شد. تراکتور در تبریز میزبان پرسپولیس بود و سرخ‌پوشان تهران با نتیجه ۳ بر صفر پیروز شدند.

جهانگیر فتاحی دو بار و صفر ایرانپاک یک بار برای پرسپولیس گلزنی کردند و نخستین مسابقه رسمی تاریخ این رقابت با برد قاطع پرسپولیس به پایان رسید.

از یک مسابقه قدیمی تا یکی از بزرگ‌ترین بازی‌های لیگ

در دهه‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۷۰، تراکتور و پرسپولیس بارها در لیگ‌های سراسری ایران مقابل یکدیگر قرار گرفتند، اما حساسیت مسابقه با آنچه امروز دیده می‌شود تفاوت داشت.

حتی زمانی که تراکتور در مقاطعی از سطح اول فوتبال ایران دور بود، تعداد تقابل‌های دو تیم کاهش پیدا کرد. نقطه عطف اصلی در سال ۱۳۸۸ اتفاق افتاد؛ تراکتور به لیگ برتر برگشت و استقبال عظیم هواداران این تیم، مسابقه با پرسپولیس را به یکی از بازی‌های ویژه فصل تبدیل کرد.

از آن زمان، ورزشگاه‌های آزادی و یادگار امام بارها میزبان مسابقاتی بوده‌اند که نه‌تنها برای دو باشگاه، بلکه برای کورس قهرمانی لیگ نیز اهمیت داشته‌اند.

تایم‌لاین رقابت تراکتور و پرسپولیس

۱۳۵۴؛ اولین مسابقه رسمی

اولین تقابل رسمی دو تیم با برتری ۳ بر صفر پرسپولیس در تبریز همراه شد. این مسابقه آغاز بیش از نیم قرن رقابت رسمی میان دو باشگاه بود.

۱۳۷۰؛ چهار گل فرشاد پیوس در تبریز

یکی از درخشان‌ترین نمایش‌های فردی تاریخ این رقابت در شهریور ۱۳۷۰ رقم خورد.

پرسپولیس در تبریز تراکتور را ۴ بر یک شکست داد و فرشاد پیوس هر چهار گل پرسپولیس را به ثمر رساند. همین عملکرد نقش مهمی در تبدیل پیوس به بهترین گلزن تاریخ تقابل دو تیم داشت.

۱۳۷۸؛ پرسپولیس ۵ – تراکتور ۲

در اسفند ۱۳۷۸، دو تیم یکی از پرگل‌ترین مسابقات تاریخ خود را برگزار کردند.

پرسپولیس با گل‌های ادموند بزیک، علی کریمی، پایان رأفت؟ نه؛ در فهرست ثبت‌شده این مسابقه بزیک دو گل زد و علی کریمی، بهنام سراج و مهدی هاشمی‌نسب دیگر گل‌های سرخ‌پوشان را به ثمر رساندند تا بازی ۵ بر ۲ تمام شود.

این نتیجه همچنان بزرگ‌ترین برد پرسپولیس مقابل تراکتور از نظر تعداد گل زده در یک مسابقه است.

۱۳۹۱؛ تراکتور ۴ – پرسپولیس ۱

یکی از مهم‌ترین بردهای تاریخ تراکتور برابر پرسپولیس در اردیبهشت ۱۳۹۱ رقم خورد.

تراکتور در تبریز با نتیجه ۴ بر یک پرسپولیس را شکست داد. فلاویو لوپز دو گل زد و فرزاد حاتمی و محمد ابراهیمی نیز گلزنی کردند.

این نتیجه بزرگ‌ترین پیروزی تراکتور مقابل پرسپولیس محسوب می‌شود.

۱۳۹۳؛ برد ۳ بر یک تراکتور در ورزشگاه آزادی

در شهریور ۱۳۹۳، تراکتور یکی از بردهای مهم خود در تهران را ثبت کرد و پرسپولیس را در ورزشگاه آزادی با نتیجه ۳ بر یک شکست داد.

این دوره یکی از مقاطعی بود که تراکتور توانست چند بار مقابل پرسپولیس نتایج مهمی بگیرد و رقابت دو تیم از نظر ورزشی نیز جدی‌تر شود.

۱۳۹۵؛ پاسخ سه‌گله پرسپولیس

در بهمن ۱۳۹۵، پرسپولیس در مسیر قهرمانی لیگ برتر با نتیجه ۳ بر صفر تراکتور را شکست داد.

مهدی طارمی، رامین رضاییان و وحید امیری گل‌های تیم برانکو ایوانکوویچ را به ثمر رساندند. این برد یکی از پیروزی‌های مهم پرسپولیس مقابل تراکتور در دوران موفق برانکو بود.

۱۴۰۰؛ فینال سوپرجام و قهرمانی پرسپولیس

پرسپولیس و تراکتور در خرداد ۱۴۰۰ برای نخستین بار در سوپرجام ایران مقابل یکدیگر قرار گرفتند.

مسابقه با نتیجه یک بر صفر به سود پرسپولیس پایان یافت و عیسی آل‌کثیر در دقیقه ۶۱ تنها گل بازی را به ثمر رساند.

این مسابقه اولین تقابل مستقیم دو تیم بود که قهرمان آن بلافاصله یک جام رسمی دریافت می‌کرد.

۱۴۰۱؛ برد ۳ بر ۲ پرسپولیس با گل دقیقه ۹۵

در اسفند ۱۴۰۱، تراکتور و پرسپولیس در تبریز مسابقه‌ای پنج‌گله برگزار کردند.

محمد عمری و مهدی ترابی پرسپولیس را پیش انداختند، اما محمد عباس‌زاده با دو گل بازی را مساوی کرد. در نهایت وحدت هنانوف در دقیقه ۹۰+۵ گل سوم را زد و پرسپولیس با نتیجه ۳ بر ۲ پیروز شد.

این مسابقه یکی از دراماتیک‌ترین تقابل‌های سال‌های اخیر دو تیم بود.

۱۴۰۴؛ جام حذفی و ماراتن پنالتی‌ها

یکی از متفاوت‌ترین مسابقات تاریخ تراکتور و پرسپولیس در ۲۷ آذر ۱۴۰۴ برگزار شد.

دو تیم در مرحله یک‌شانزدهم نهایی جام حذفی در تبریز مقابل یکدیگر قرار گرفتند. مهدی ترابی که سال‌ها بازیکن پرسپولیس بود، در دقیقه ۵۶ تراکتور را پیش انداخت؛ اما محمدحسین کنعانی‌زادگان در دقیقه ۹۰+۶ گل تساوی پرسپولیس را زد.

بازی پس از وقت اضافه ۱-۱ باقی ماند و تراکتور در ضربات پنالتی با نتیجه ۸ بر ۷ پیروز شد و پرسپولیس را از جام حذفی کنار زد.

۱۴۰۵؛ گل دقیقه آخر و پیروزی تراکتور

آخرین مسابقه دو تیم تا زمان نگارش این مقاله در ۲ شهریور ۱۴۰۵ در ورزشگاه یادگار امام تبریز برگزار شد.

بازی تا دقایق پایانی بدون گل پیش رفت تا اینکه تومیسلاو اشترکالی که تنها چند دقیقه قبل وارد زمین شده بود، در دقیقه ۹۰ گل برتری تراکتور را به ثمر رساند.

تراکتور با نتیجه یک بر صفر برنده شد و به روند چند مسابقه بدون برد خود برابر پرسپولیس پایان داد.

آمار بازی‌های تراکتور و پرسپولیس

در محاسبه آمار این رقابت یک نکته وجود دارد: برخی منابع، برد تراکتور در ضربات پنالتی جام حذفی ۱۴۰۴ را «برد تراکتور» ثبت می‌کنند و برخی مطابق شیوه رایج آماری فوتبال، نتیجه مسابقه پس از ۱۲۰ دقیقه را تساوی در نظر می‌گیرند.

بر اساس فهرست مسابقات رسمی و با محاسبه نتیجه بازی جام حذفی تا پایان وقت اضافه، دو تیم تا آخرین مسابقه در شهریور ۱۴۰۵ ۶۰ بار در مسابقات رسمی مقابل یکدیگر قرار گرفته‌اند.

اگر پیروزی در ضربات پنالتی جام حذفی ۱۴۰۴ را به‌عنوان برد تراکتور ثبت کنیم، آمار بردهای تراکتور به ۱۳ و تعداد تساوی‌ها به ۱۸ می‌رسد؛ به همین دلیل ممکن است در بعضی منابع یک اختلاف یک‌بازی در ستون برد و مساوی مشاهده شود.

آمار تراکتور و پرسپولیس در لیگ برتر

رقابت دو تیم از زمان تشکیل لیگ برتر حرفه‌ای ایران شکل منظم‌تری پیدا کرد.

پیش از مسابقه شهریور ۱۴۰۵، دو تیم ۳۵ بار در لیگ برتر مقابل یکدیگر قرار گرفته بودند؛ پرسپولیس ۱۸ بار برنده شده بود، تراکتور ۱۰ برد داشت و هفت دیدار مساوی شده بود. با برد یک بر صفر تراکتور در آخرین مسابقه، آمار لیگ برتری دو تیم به این شکل رسید:

با وجود برتری تاریخی پرسپولیس، فاصله دو تیم در سال‌های اخیر کمتر شده و تراکتور توانسته در چند مقطع مهم، به‌خصوص در تبریز، این برتری را به چالش بکشد.

مهم‌ترین نتایج تاریخ تراکتور و پرسپولیس

فرشاد پیوس؛ بهترین گلزن تاریخ رقابت

فرشاد پیوس با ۹ گل بهترین گلزن تاریخ بازی‌های رسمی تراکتور و پرسپولیس است.

بخش مهمی از این آمار به مسابقه سال ۱۳۷۰ برمی‌گردد؛ دیداری که پیوس چهار بار دروازه تراکتور را باز کرد و یکی از معدود پوکرهای تاریخ تقابل‌های بزرگ فوتبال ایران را رقم زد.

پس از پیوس، فاصله قابل توجهی با دیگر گلزنان وجود دارد؛ علی پروین، ادموند بزیک و علی کریمی از جمله بازیکنان پرسپولیس هستند که هر کدام سه گل در این رقابت ثبت کرده‌اند.

دوره طلایی تراکتور مقابل پرسپولیس

اگرچه آمار کلی به سود پرسپولیس است، تراکتور نیز یک دوره بسیار موفق مقابل سرخ‌پوشان تهران داشته است.

از آذر ۱۳۸۹ تا اردیبهشت ۱۳۹۲، تراکتور موفق شد پنج مسابقه متوالی مقابل پرسپولیس را با پیروزی پشت سر بگذارد. در همین دوره برد تاریخی ۴ بر یک در تبریز نیز رقم خورد.

این روند یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش حساسیت رقابت در ابتدای دهه ۱۳۹۰ بود؛ دوره‌ای که تراکتور به‌طور جدی وارد کورس بالای جدول لیگ شده بود.

طولانی‌ترین دوره شکست‌ناپذیری پرسپولیس

یکی از رکوردهای قابل توجه این مسابقه متعلق به پرسپولیس است.

سرخ‌پوشان تهران از سال ۱۳۷۲ تا تابستان ۱۳۸۹ در ۱۷ مسابقه رسمی متوالی مقابل تراکتور شکست نخوردند؛ طولانی‌ترین روند بدون شکست یک تیم در تاریخ این تقابل.

پرسپولیس همچنین در فاصله سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ شش پیروزی متوالی مقابل تراکتور ثبت کرد.

این آمار نشان می‌دهد رقابت دو تیم در دوره‌های مختلف کاملاً تغییر جهت داده و هر دو باشگاه مقاطعی از برتری محسوس مقابل دیگری داشته‌اند.

سوپرجام؛ تنها فینال مستقیم تراکتور و پرسپولیس

تا امروز مهم‌ترین فینال مستقیم دو تیم، سوپرجام سال ۱۴۰۰ بوده است.

پرسپولیس به‌عنوان قهرمان لیگ و تراکتور به‌عنوان قهرمان جام حذفی روبه‌روی یکدیگر قرار گرفتند و گل عیسی آل‌کثیر جام را به پرسپولیس رساند.

جالب اینکه چهار سال بعد تراکتور بالاخره اولین سوپرجام تاریخ خود را کسب کرد؛ این تیم در سال ۲۰۲۵ استقلال را ۲ بر یک شکست داد و جام را بالای سر برد.

جام حذفی ۱۴۰۴؛ مسابقه‌ای که رقابت را وارد مرحله تازه‌ای کرد

تا پیش از سال ۱۴۰۴، بیشتر تقابل‌های تراکتور و پرسپولیس در لیگ برگزار شده بود و دو تیم فقط در سوپرجام خارج از لیگ مقابل هم قرار گرفته بودند.

اما مسابقه جام حذفی ۱۴۰۴ وضعیت را تغییر داد. حضور بازیکنانی مثل مهدی ترابی در تراکتور، گلزنی او مقابل تیم سابقش، گل دقیقه ۹۶ کنعانی‌زادگان و سپس ضربات طولانی پنالتی، همه عناصر لازم برای تبدیل آن مسابقه به یکی از ماندگارترین دیدارهای دو باشگاه را فراهم کرد.

پیروزی تراکتور در پنالتی‌ها همچنین نخستین حذف مستقیم پرسپولیس توسط تراکتور در یک رقابت حذفی را رقم زد.

انتقال ستاره‌ها؛ عامل تازه‌ای در حساسیت مسابقه

در سال‌های اخیر چند بازیکن مهم پرسپولیس راهی تراکتور شده‌اند و همین مسئله به حساسیت مسابقه اضافه کرده است.

مهدی ترابی، علیرضا بیرانوند، شجاع خلیل‌زاده و دانیال اسماعیلی‌فر از جمله چهره‌هایی هستند که سابقه حضور در پرسپولیس را داشته‌اند و در مقاطع بعدی پیراهن تراکتور را پوشیده‌اند. حضور برخی از همین بازیکنان در ترکیب تراکتور باعث شده مسابقات اخیر دو تیم داستان‌های فردی بیشتری نیز داشته باشد؛ نمونه روشن آن گل مهدی ترابی در جام حذفی ۱۴۰۴ است.

مقایسه افتخارات تراکتور و پرسپولیس

پرسپولیس از نظر تعداد جام‌های اصلی همچنان فاصله قابل توجهی با تراکتور دارد، اما قهرمانی تراکتور در لیگ برتر فصل ۱۴۰۴-۱۴۰۳ نقطه عطف مهمی در تاریخ این باشگاه بود.

تراکتور علاوه بر نخستین قهرمانی لیگ، دو جام حذفی و یک سوپرجام نیز در کارنامه دارد. پرسپولیس نیز ۱۶ قهرمانی سطح اول لیگ، هفت جام حذفی، پنج سوپرجام و یک جام برندگان جام آسیا کسب کرده است.

قهرمانی لیگ ۱۴۰۴ نخستین قهرمانی تراکتور در بالاترین سطح فوتبال ایران بود و قهرمانی سوپرجام ۲۰۲۵ نیز نخستین عنوان این باشگاه در آن رقابت محسوب می‌شود.

آزادی و یادگار امام؛ دو ورزشگاه اصلی این رقابت

هویت مسابقه تراکتور و پرسپولیس تا حد زیادی با دو ورزشگاه بزرگ گره خورده است.

در تهران، ورزشگاه آزادی میزبان بسیاری از تقابل‌های تاریخی بوده؛ از برد ۵ بر ۲ پرسپولیس گرفته تا پیروزی ۳ بر یک تراکتور در سال ۱۳۹۳ و فینال سوپرجام.

در تبریز نیز ورزشگاه یادگار امام نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت این مسابقه داشته است. حضور گسترده هواداران تراکتور در این ورزشگاه یکی از اصلی‌ترین عواملی بود که از سال ۱۳۸۸ به بعد حساسیت این تقابل را افزایش داد.

آخرین دیدار دو تیم در شهریور ۱۴۰۵ نیز در همین ورزشگاه برگزار شد؛ هرچند مسابقه به دلیل حکم انضباطی بدون حضور تماشاگران انجام گرفت.

آیا تراکتور و پرسپولیس یکی از بزرگ‌ترین رقابت‌های فوتبال ایران است؟

از نظر قدمت و حساسیت تاریخی، دربی تهران همچنان جایگاهی متفاوت دارد. با این حال، تراکتور و پرسپولیس یکی از معدود تقابل‌هایی است که همزمان چند مؤلفه مهم را در خود دارد: دو پایگاه هواداری بزرگ، دو شهر مهم فوتبال ایران، رقابت برای قهرمانی و سابقه طولانی مسابقات مستقیم.

قهرمانی تراکتور در لیگ برتر نیز وزن ورزشی این رقابت را افزایش داده است. تراکتور دیگر صرفاً تیمی پرهوادار نیست؛ بلکه باشگاهی است که قهرمانی لیگ، جام حذفی و سوپرجام را در کارنامه دارد و به‌عنوان یکی از مدعیان اصلی فوتبال ایران مقابل پرسپولیس قرار می‌گیرد.

به همین دلیل، اصطلاح «دربی سرخ‌ها» توصیف مناسبی از مسابقه‌ای است که طی سال‌های اخیر به یکی از بازی‌های بزرگ تقویم فوتبال ایران تبدیل شده است.

تراکتور و پرسپولیس؛ رقابتی قدیمی با حساسیتی جدید

تاریخ تراکتور و پرسپولیس از اولین مسابقه رسمی در سال ۱۳۵۴ آغاز شد، اما بخش اصلی داستان این رقابت در دو دهه اخیر نوشته شده است.

چهار گل فرشاد پیوس، برد ۵ بر ۲ پرسپولیس، پیروزی تاریخی ۴ بر یک تراکتور، فینال سوپرجام، گل دقیقه ۹۵ هنانوف، ماراتن پنالتی‌های جام حذفی و گل دقیقه آخر تراکتور در سال ۱۴۰۵ هر کدام بخشی از این تاریخ هستند.

آمار کلی همچنان برتری پرسپولیس را نشان می‌دهد، اما قدرت گرفتن تراکتور و موفقیت‌های اخیر این باشگاه باعث شده فاصله ورزشی دو تیم کمتر شود. همین موضوع احتمالاً باعث خواهد شد فصل‌های آینده نیز فصل‌های تازه‌ای به یکی از حساس‌ترین رقابت‌های فوتبال ایران اضافه کنند.