

دربی میلان یا دربی دلا مادونینا (Derby della Madonnina) یکی از قدیمیترین و مشهورترین شهرآوردهای فوتبال جهان است؛ مسابقهای میان اینتر و آث میلان که بیش از یک قرن است شهر میلان را به دو نیمه آبیومشکی و قرمزومشکی تقسیم میکند.
آنچه دربی میلان را متفاوت میکند، فقط قدمت یا افتخارات دو تیم نیست. اینتر و میلان علاوه بر اینکه دو باشگاه بزرگ ایتالیا و اروپا هستند، سالهاست یک ورزشگاه مشترک دارند و بسیاری از مهمترین فصلهای تاریخ فوتبال ایتالیا با رقابت مستقیم این دو باشگاه گره خورده است.
از نخستین رویارویی در سال ۱۹۰۸ تا نبردهای سری A، جام حذفی، سوپرجام و حتی لیگ قهرمانان اروپا، تاریخچه دربی میلان پر از مسابقات فراموشنشدنی، ستارههای بزرگ و رکوردهای جذاب است.
دربی میلان مسابقه میان دو باشگاه بزرگ شهر میلان یعنی اینتر (Inter) و آث میلان (AC Milan) است.
این مسابقه در ایتالیا بیشتر با نام Derby della Madonnina شناخته میشود. «مادونینا» همان مجسمه طلایی حضرت مریم در بالای کلیسای جامع میلان یا Duomo di Milano است؛ یکی از مهمترین نمادهای شهر که نام این دربی نیز از آن گرفته شده است.
هر دو باشگاه بازیهای خانگی خود را در ورزشگاه سن سیرو یا جوزپه مهآتزا برگزار میکنند. به همین دلیل برخلاف بسیاری از شهرآوردهای بزرگ دنیا، در دربی میلان هر دو تیم عملاً در یک ورزشگاه احساس میزبانی میکنند؛ هرچند جایگاه هواداران، طراحی استادیوم و فضای مسابقه بسته به تیم میزبان تغییر میکند.
ریشه رقابت اینتر و آث میلان مستقیماً به شکلگیری باشگاه اینتر در سال ۱۹۰۸ بازمیگردد.
گروهی از اعضای باشگاه میلان به دلیل اختلاف بر سر استفاده از بازیکنان خارجی از باشگاه جدا شدند و در ۹ مارس ۱۹۰۸ باشگاه جدیدی با نام Football Club Internazionale Milano را تأسیس کردند.
نام «Internazionale» نیز به همین نگاه بازتر نسبت به حضور بازیکنان خارجی اشاره داشت. از همان زمان دو باشگاهی که از یک ریشه مشترک شکل گرفته بودند، به رقبای همشهری تبدیل شدند.
اولین مسابقه میان اینتر و میلان در ۱۸ اکتبر ۱۹۰۸ در شهر کیاسو سوئیس برگزار شد.
این مسابقه رسمی نبود و آث میلان با نتیجه ۲ بر ۱ پیروز شد. نخستین رویارویی رسمی دو تیم نیز در ۱۰ ژانویه ۱۹۰۹ برگزار شد که میلان با نتیجه ۳ بر ۲ اینتر را شکست داد.
اولین دربی در ورزشگاه سن سیرو در سپتامبر ۱۹۲۶ برگزار شد؛ مسابقهای دوستانه که اینتر آن را با نتیجه ۶ بر ۳ برد.
با رشد فوتبال ایتالیا، رقابت اینتر و میلان نیز از یک شهرآورد محلی فراتر رفت.
هر دو باشگاه در دهههای مختلف قهرمان ایتالیا و اروپا شدند و بازیکنان بزرگی در ترکیب آنها حضور یافتند. در نتیجه، دربی میلان بارها نهفقط برای برتری در شهر، بلکه برای تعیین قهرمان سری A یا صعود در رقابتهای اروپایی اهمیت پیدا کرد.
دوران گراند اینتر در دهه ۱۹۶۰، نسل طلایی میلان در دوران آریگو ساکی و فابیو کاپلو، ستارههای دهه ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ و نسلهای جدید دو تیم، هرکدام فصل تازهای به این رقابت اضافه کردهاند.

تا پایان آخرین دربی رسمی برگزارشده در ۸ مارس ۲۰۲۶، اینتر و میلان مجموعاً ۲۴۶ مسابقه رسمی مقابل یکدیگر انجام دادهاند.
آمار کلی این دیدارها به این شکل است:
بنابراین اینتر در مجموع مسابقات رسمی همچنان تعداد برد بیشتری نسبت به رقیب همشهری خود دارد.
بیشترین تعداد تقابل دو تیم در سری A ایتالیا برگزار شده است.
تا پایان فصل ۲۰۲۵/۲۶، اینتر و میلان ۱۸۴ بار در سری A مقابل یکدیگر قرار گرفتهاند. این مسابقه در دورههای مختلف یکی از مهمترین دیدارهای فصل فوتبال ایتالیا بوده و در برخی فصلها مستقیماً بر سرنوشت اسکودتو تأثیر گذاشته است.
یکی از تاریخیترین نمونهها در آوریل ۲۰۲۴ اتفاق افتاد؛ زمانی که اینتر با پیروزی ۲ بر ۱ مقابل میلان، قهرمانی بیستم خود در سری A و ستاره دوم باشگاه را قطعی کرد. این نخستین بار بود که قهرمانی لیگ ایتالیا مستقیماً در دربی میلان قطعی میشد.
دربی دلا مادونینا بارها در کوپا ایتالیا نیز برگزار شده است.
تا پایان فصل ۲۰۲۴/۲۵، دو تیم ۲۹ مرتبه در جام حذفی ایتالیا مقابل یکدیگر قرار گرفتهاند. یکی از جدیدترین نبردهای مهم، نیمهنهایی فصل ۲۰۲۴/۲۵ بود که میلان پس از تساوی ۱ بر ۱ در دیدار رفت، بازی برگشت را با نتیجه ۳ بر صفر برد و به فینال رسید.
اینتر و میلان در سوپرجام ایتالیا نیز با یکدیگر روبهرو شدهاند؛ از جمله فینال ژانویه ۲۰۲۵ که میلان با بازگشتی تماشایی، اینتر را ۳ بر ۲ شکست داد.
یکی از ویژگیهای خاص دربی میلان این است که این رقابت حتی به لیگ قهرمانان اروپا نیز رسیده است.
دو تیم تاکنون ۶ بار در لیگ قهرمانان اروپا مقابل یکدیگر قرار گرفتهاند:
آنها در نیمهنهایی فصل ۲۰۰۲/۰۳، یکچهارم نهایی ۲۰۰۴/۰۵ و نیمهنهایی فصل ۲۰۲۲/۲۳ با یکدیگر روبهرو شدهاند.
دربی میلان در بیش از یک قرن برگزاری، رکوردهای زیادی بر جای گذاشته است.
رکورد بیشترین گل در تاریخ دربی متعلق به آندری شوچنکو است.
مهاجم اوکراینی آث میلان ۱۴ گل در مسابقات مقابل اینتر به ثمر رساند. پس از او جوزپه مهآتزا با ۱۳ گل قرار دارد که ۱۲ گل را با پیراهن اینتر و یک گل را برای میلان به ثمر رسانده است.
ایشتوان نییرش و گونار نوردال نیز هرکدام ۱۱ گل در دربی میلان زدهاند.
پائولو مالدینی با ۵۶ حضور رکورددار بیشترین بازی در تاریخ دربی میلان است.
پس از او خاویر زانتی با ۴۷ بازی و جوزپه برگومی با ۴۴ حضور قرار دارند؛ سه کاپیتان بزرگ که بخش مهمی از هویت تاریخی دو باشگاه را شکل دادهاند.
بزرگترین پیروزی از نظر اختلاف گل در تاریخ دربی رسمی به آث میلان تعلق دارد.
در ۱۱ مه ۲۰۰۱، میلان با نتیجه تاریخی ۶ بر صفر اینتر را شکست داد. جانی کوماندینی دو گل زد و فدریکو جیونتی، آندری شوچنکو و سرجینیو دیگر گلهای روسونری را به ثمر رساندند.
اینتر نیز در دورههای مختلف بردهای سنگینی داشته است؛ از جمله پیروزی ۵ بر صفر در سال ۱۹۱۰ و برد ۵ بر ۱ در سری A فصل ۲۰۲۳/۲۴.
اما پرگلترین دربی با بزرگترین برد متفاوت است.
در ۶ نوامبر ۱۹۴۹، اینتر در یکی از عجیبترین مسابقات تاریخ فوتبال ایتالیا، میلان را با نتیجه ۶ بر ۵ شکست داد.
در این بازی ۱۱ گل به ثمر رسید و این مسابقه همچنان رکورد پرگلترین دربی میلان را در اختیار دارد.
اینتر در فاصله سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ شش دربی رسمی متوالی را برد و به رکورد بیشترین برد پیاپی در این مسابقه رسید.
میلان نیز در دورههای قدیمی تاریخ این رقابت دو بار توانسته بود به رکورد شش پیروزی متوالی برسد.

انتخاب چند مسابقه از میان بیش از یک قرن رقابت کار سادهای نیست، اما بعضی از دربیها جایگاه ویژهای در تاریخ دو باشگاه دارند.
دربی نوامبر ۱۹۴۹ یکی از باورنکردنیترین مسابقات تاریخ فوتبال ایتالیا است.
میلان پس از تنها ۱۹ دقیقه ۴ بر ۱ پیش افتاده بود، اما اینتر بازگشتی خارقالعاده داشت و در نهایت بازی را با نتیجه ۶ بر ۵ برد.
آمادئو آمادی با هتتریک یکی از شخصیتهای اصلی این مسابقه تاریخی بود.
در ۱۱ مه ۲۰۰۱، میلان یکی از سنگینترین شکستهای تاریخ رقیب خود را رقم زد.
پیروزی ۶ بر صفر نهتنها به دلیل نتیجه، بلکه به دلیل سلطه کامل روسونری به یکی از معروفترین مسابقات تاریخ دربی دلا مادونینا تبدیل شد.
شوچنکو در این بازی دو بار گلزنی کرد و سرجینیو نیز یک گل و چند پاس گل به نام خود ثبت کرد.
در فصل ۲۰۰۲/۰۳ لیگ قهرمانان اروپا، اینتر و میلان برای نخستین بار در مرحله حذفی این رقابت مقابل یکدیگر قرار گرفتند.
دیدار رفت بدون گل تمام شد و بازی برگشت ۱ بر ۱ به پایان رسید. طبق قانون گل زده در زمین حریف که در آن زمان اجرا میشد، میلان به فینال صعود کرد؛ اتفاقی عجیب برای دو تیمی که هر دو بازی را در یک ورزشگاه انجام داده بودند.
روسونری در ادامه یوونتوس را در فینال شکست داد و قهرمان اروپا شد.
بیست سال بعد، اینتر و میلان بار دیگر در نیمهنهایی لیگ قهرمانان به یکدیگر رسیدند.
این بار اینتر هر دو مسابقه را برد؛ دیدار رفت با نتیجه ۲ بر صفر و بازی برگشت با نتیجه ۱ بر صفر.
گل لائوتارو مارتینز در مسابقه برگشت صعود نراتزوری به فینال استانبول را قطعی کرد.
دربی ۲۲ آوریل ۲۰۲۴ یکی از مهمترین مسابقات تاریخ اینتر بود.
نراتزوری با پیروزی ۲ بر ۱ برابر میلان، بیستمین قهرمانی خود در لیگ ایتالیا را قطعی کرد و ستاره دوم را به دست آورد.
این نخستین بار در تاریخ سری A بود که یک تیم قهرمانی خود را با پیروزی مستقیم در دربی شهر قطعی میکرد.
دربی میلان محل حضور بعضی از بزرگترین بازیکنان تاریخ فوتبال بوده است.
برای میلان، نامهایی مانند پائولو مالدینی، فرانکو بارزی، جانی ریورا، گونار نوردال، مارکو فانباستن، کاکا و آندری شوچنکو با این مسابقه گره خوردهاند.
در سمت اینتر نیز ستارههایی مانند جوزپه مهآتزا، ساندرو ماتزولا، جوزپه برگومی، خاویر زانتی، رونالدو نازاریو و لائوتارو مارتینز بارها در این مسابقه نقشآفرینی کردهاند.
بازیکنانی مانند زلاتان ابراهیموویچ، کلارنس سیدورف، آندرهآ پیرلو و هاکان چالهاناوغلو نیز تجربه پوشیدن پیراهن هر دو باشگاه را دارند و همین جابهجاییها حساسیت رقابت را بیشتر کرده است.
دربی دلا مادونینا فقط رقابت دو باشگاه نیست؛ بخشی از فرهنگ شهر میلان است.
در گذشته، هواداران دو باشگاه حتی با کلیشههای اجتماعی متفاوتی شناخته میشدند. هواداران میلان با لقب Casciavit یا «پیچگوشتیها» به طبقه کارگر نسبت داده میشدند و هواداران اینتر با عنوان Bauscia بیشتر با طبقه بورژوا و شهری مرتبط دانسته میشدند.
البته این تقسیمبندی بیشتر بخشی از فرهنگ و روایت تاریخی شهر است و امروز نمیتوان هواداران دو باشگاه را بر اساس چنین مرزبندیهایی دستهبندی کرد.
اشتراک یک ورزشگاه نیز به این رقابت شخصیت متفاوتی داده است. یک هفته سکوهای سن سیرو با پرچمهای آبی و مشکی پوشیده میشوند و در دربی بعدی ممکن است همان ورزشگاه به دریایی از قرمز و مشکی تبدیل شود.

اینتر و آث میلان تنها دو رقیب همشهری نیستند؛ هر دو در میان پرافتخارترین باشگاههای فوتبال اروپا قرار دارند.
میلان با ۷ قهرمانی جام باشگاههای اروپا و لیگ قهرمانان یکی از موفقترین باشگاههای تاریخ این رقابت است، در حالی که اینتر نیز ۳ قهرمانی اروپا دارد و در سال ۲۰۱۰ نخستین سهگانه تاریخ فوتبال ایتالیا را ثبت کرد.
در فوتبال داخلی نیز هر دو باشگاه دههها برای قهرمانی سری A رقابت کردهاند و در دورههای مختلف نسلهای متفاوتی از ستارههای فوتبال جهان را در اختیار داشتهاند.
همین ترکیب تاریخ، افتخار، جغرافیا و رقابت مستقیم باعث شده دربی اینتر و میلان همچنان یکی از مهمترین شهرآوردهای فوتبال جهان باشد.

به سؤالهای متنوع درباره تاریخچه، بازیکنان، افتخارات و رکوردهای تیمهای مطرح ایران و جهان پاسخ بده و دانشت رو در بازی فوتبالیست محک بزن.
دانلود بازی فوتبالیست