رقابتها و دربیها
دربی انگلیس؛ تاریخچه رقابت لیورپول و منچستر یونایتد
بررسی و تدوین توسط تیم فوتبالیست
آخرین بهروزرسانی:
زمان مطالعه:12 دقیقه
دربی انگلیس میان لیورپول و منچستر یونایتد یکی از بزرگترین و پرتنش‌ترین رقابتهای باشگاهی فوتبال جهان است؛ مسابقه‌ای که برخلاف بسیاری از دربی‌های معروف، بین دو تیم از یک شهر برگزار نمی‌شود. فاصله کم میان لیورپول و منچستر، رقابت اقتصادی تاریخی دو شهر و مهم‌تر از همه نبرد بیش از یک قرنی دو باشگاه برای سلطه بر فوتبال انگلیس، این مسابقه را به چیزی فراتر از یک بازی لیگ تبدیل کرده است.
در منابع انگلیسی معمولاً از این رقابت با عنوان North-West Derby یا رقابت شمال‌غرب انگلیس یاد می‌شود. در فوتبال فارسی نیز عبارت «دربی انگلیس» اغلب برای جدال لیورپول و منچستر یونایتد استفاده می‌شود؛ دو باشگاهی که تا پایان فصل ۲۰۲۵/۲۶ روی هم ۴۰ بار قهرمان سطح اول فوتبال انگلیس شده‌اند و بخش بزرگی از تاریخ فوتبال این کشور را ساخته‌اند. لیورپول در سال ۲۰۲۵ بیستمین قهرمانی لیگ خود را کسب کرد و از این نظر دوباره با منچستر یونایتد برابر شد.
رقابت لیورپول و منچستر یونایتد فقط از فوتبال شروع نشده است. ریشه بخشی از حساسیت میان دو شهر را باید در تحولات اقتصادی شمال‌غرب انگلیس در قرن نوزدهم جست‌وجو کرد.
لیورپول یکی از مهمترین شهرهای بندری بریتانیا بود و بخش بزرگی از تجارت منطقه از اسکله‌های آن عبور می‌کرد. منچستر نیز در دوران انقلاب صنعتی به یکی از مراکز مهم تولید، به‌خصوص در صنعت نساجی تبدیل شد.
ساخت Manchester Ship Canal در اواخر قرن نوزدهم به کشتی‌ها اجازه داد مستقیماً به منچستر برسند و بخشی از تجارت دیگر مجبور نبود از بندر لیورپول عبور کند. همین اتفاق رقابت اقتصادی دو شهر را تشدید کرد؛ رقابتی که پیش از آنکه لیورپول و منچستر یونایتد به قدرت‌های بزرگ فوتبال تبدیل شوند وجود داشت. باشگاه لیورپول نیز در مرور تاریخی خود بر این رقابت، ساخت کانال کشتی منچستر را یکی از ریشه‌های تقابل دو شهر معرفی می‌کند.
عامل اصلی که این جدال را به یکی از بزرگترین رقابتهای فوتبال تبدیل کرد، موفقیت ورزشی دو باشگاه بود.
لیورپول در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ قدرت مسلط فوتبال انگلیس بود و علاوه بر قهرمانی‌های متعدد داخلی، چهار جام باشگاه‌های اروپا را نیز فتح کرد. منچستر یونایتد در همان دوره برای قهرمانی لیگ با مشکلات زیادی روبه‌رو بود، اما از دهه ۱۹۹۰ و با هدایت سر الکس فرگوسن ورق برگشت.
یونایتد در دوران لیگ برتر به قدرت مسلط فوتبال انگلیس تبدیل شد و ۱۳ عنوان Premier League به دست آورد. در مقابل، لیورپول برای بازگشت به قهرمانی لیگ ۳۰ سال منتظر ماند تا در فصل ۲۰-۲۰۱۹ دوباره قهرمان شود و سپس در فصل ۲۵-۲۰۲۴ بیستمین قهرمانی خود را کسب کند.
همین جابه‌جایی قدرت میان دو باشگاه یکی از تفاوت‌های مهم این رقابت با بسیاری از دربی‌های دیگر است؛ هر نسل از هواداران دوره‌ای را تجربه کرده که یکی از این دو تیم در تلاش برای گرفتن جایگاه تاریخی دیگری بوده است.
اولین مسابقه رسمی دو باشگاه در ۲۸ آوریل ۱۸۹۴ برگزار شد؛ زمانی که منچستر یونایتد هنوز Newton Heath نام داشت.
لیورپول در آن مسابقه که یک بازی موسوم به Football League Test Match برای تعیین جایگاه تیم‌ها در ساختار لیگ بود، با نتیجه ۲ بر صفر نیوتن هیث را شکست داد. نخستین تقابل آنها در لیگ نیز در اکتبر ۱۸۹۵ برگزار شد و لیورپول در آن مسابقه با نتیجه ۷ بر یک پیروز شد.
رقابت آن روزها هنوز شباهت چندانی به حساسیت امروزی نداشت. تبدیل شدن این مسابقه به یک جدال ملی چند دهه زمان برد و با افزایش افتخارات دو باشگاه شدت گرفت.
برای درک بهتر تاریخ دربی انگلیس می‌توان مهمترین نقاط عطف این رقابت را در یک خط زمانی دنبال کرد.
لیورپول با پیروزی ۲ بر صفر مقابل نیوتن هیث نخستین مسابقه رسمی دو باشگاه را به سود خود به پایان رساند. این مسابقه نقطه شروع رقابتی شد که بیش از ۱۳۰ سال ادامه پیدا کرده است.
منچستر یونایتد در ماه مه ۱۹۲۸ با نتیجه ۶ بر یک لیورپول را شکست داد. این مسابقه همچنان بزرگترین پیروزی یونایتد مقابل لیورپول از نظر اختلاف گل محسوب می‌شود.
بین سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۷ قهرمانی لیگ انگلیس چهار فصل متوالی میان لیورپول و منچستر یونایتد جابه‌جا شد. در همین دوره رقابت دو باشگاه از یک جدال منطقه‌ای به مسابقه‌ای برای تعیین قدرت اول فوتبال انگلیس تبدیل شد.
فیل چیزنال در سال ۱۹۶۴ از منچستر یونایتد به لیورپول رفت. او همچنان آخرین بازیکنی است که به‌صورت مستقیم بین دو باشگاه منتقل شده است؛ آماری که به‌خوبی شدت رقابت میان آنها را نشان می‌دهد.
لیورپول در سال ۱۹۷۷ برای کسب سه‌گانه لیگ، جام حذفی و جام باشگاه‌های اروپا تلاش می‌کرد، اما منچستر یونایتد در فینال FA Cup با نتیجه ۲ بر یک پیروز شد و اجازه نداد رقیب بزرگش سه‌گانه را کامل کند.
شش سال بعد دو تیم بار دیگر در یک فینال روبه‌روی یکدیگر قرار گرفتند. این بار لیورپول در فینال جام اتحادیه با نتیجه ۲ بر یک پس از وقت اضافه منچستر یونایتد را شکست داد.
فینال جام حذفی ۱۹۹۶ یکی دیگر از مسابقات ماندگار دو تیم بود. اریک کانتونا در دقایق پایانی دروازه لیورپول را باز کرد تا منچستر یونایتد با پیروزی یک بر صفر قهرمان شود.
لیورپول در فینال جام اتحادیه سال ۲۰۰۳ در کاردیف با گل‌های استیون جرارد و مایکل اوون منچستر یونایتد را ۲ بر صفر شکست داد و جام را بالای سر برد.
برای نخستین بار لیورپول و منچستر یونایتد در یک رقابت اروپایی مقابل یکدیگر قرار گرفتند. لیورپول در مرحله یک‌هشتم نهایی لیگ اروپا بازی رفت را در آنفیلد ۲ بر صفر برد و در دیدار برگشت در اولدترافورد به تساوی یک بر یک رسید تا با نتیجه مجموع ۳ بر یک صعود کند.
لیورپول در اکتبر ۲۰۲۱ یکی از سنگین‌ترین شکست‌های خانگی یونایتد در این رقابت را رقم زد و با نتیجه ۵ بر صفر در اولدترافورد پیروز شد.
در ۵ مارس ۲۰۲۳ لیورپول با نتیجه ۷ بر صفر منچستر یونایتد را شکست داد و بزرگترین برد تاریخ مسابقات رسمی دو تیم را ثبت کرد. کودی خاکپو، داروین نونیز و محمد صلاح هر کدام دو گل زدند و روبرتو فیرمینو گل هفتم را به ثمر رساند.
در یک‌چهارم نهایی FA Cup فصل ۲۴-۲۰۲۳، منچستر یونایتد و لیورپول یکی از جذاب‌ترین مسابقات سال‌های اخیر را برگزار کردند. بازی به وقت اضافه رفت و در نهایت گل آماد دیالو در دقیقه ۱۲۰+۱ پیروزی ۴ بر ۳ یونایتد را رقم زد.
منچستر یونایتد در فصل ۲۶-۲۰۲۵ هر دو مسابقه لیگ مقابل لیورپول را برد؛ ابتدا با نتیجه ۲ بر یک در آنفیلد و سپس ۳ بر ۲ در اولدترافورد. این نخستین دبل لیگ یونایتد مقابل لیورپول در حدود یک دهه بود.
برای اینکه آمار با تغییر نتایج فصل‌های آینده دچار ابهام نشود، اعداد این بخش تا پایان فصل ۲۰۲۵/۲۶ و پس از مسابقه ۳ مه ۲۰۲۶ محاسبه شده‌اند.
در ۲۱۸ مسابقه رسمی، منچستر یونایتد ۸۵ بار پیروز شده، لیورپول ۷۲ برد دارد و ۶۱ مسابقه با تساوی پایان یافته است. تعداد گل‌های دو تیم نیز بسیار نزدیک است؛ یونایتد ۲۹۶ و لیورپول ۲۹۴ گل در این بازی‌ها ثبت کرده‌اند.
| آمار | رکورد |
|---|---|
| تعداد بازی‌های رسمی | ۲۱۸ |
| برد منچستر یونایتد | ۸۵ |
| برد لیورپول | ۷۲ |
| تساوی | ۶۱ |
| بیشترین حضور یک بازیکن | رایان گیگز؛ ۴۸ بازی |
| بهترین گلزن تاریخ رقابت | محمد صلاح؛ ۱۶ گل |
| بزرگترین برد لیورپول | ۷-۰؛ سال ۲۰۲۳ |
| بزرگترین برد منچستر یونایتد | ۶-۱؛ سال ۱۹۲۸ |
| پرگل‌ترین مسابقه | لیورپول ۷-۴ منچستر یونایتد؛ سال ۱۹۰۸ |
محمد صلاح با ۱۶ گل بهترین گلزن تاریخ تقابلهای لیورپول و منچستر یونایتد است و رکورد بیشترین حضور نیز با ۴۸ مسابقه در اختیار رایان گیگز قرار دارد.
همه دیدارهای این دو تیم اهمیت یکسانی ندارند. بعضی مسابقات به دلیل نتیجه سنگین، فینال بودن یا تأثیرشان بر تاریخ دو باشگاه اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند.
| سال | مسابقه | نتیجه | اهمیت |
|---|---|---|---|
| ۱۸۹۴ | لیورپول – نیوتن هیث | ۲-۰ | اولین بازی رسمی دو تیم |
| ۱۹۰۸ | لیورپول – منچستر یونایتد | ۷-۴ | پرگل‌ترین تقابل رسمی |
| ۱۹۲۸ | منچستر یونایتد – لیورپول | ۶-۱ | بزرگترین برد یونایتد |
| ۱۹۷۷ | منچستر یونایتد – لیورپول | ۲-۱ | فینال جام حذفی؛ جلوگیری از سه‌گانه لیورپول |
| ۱۹۹۶ | منچستر یونایتد – لیورپول | ۱-۰ | فینال FA Cup و گل اریک کانتونا |
| ۲۰۰۳ | لیورپول – منچستر یونایتد | ۲-۰ | قهرمانی لیورپول در جام اتحادیه |
| ۲۰۰۹ | منچستر یونایتد – لیورپول | ۱-۴ | یکی از بزرگترین بردهای لیورپول در اولدترافورد |
| ۲۰۱۶ | لیورپول – یونایتد | ۳-۱ مجموع | نخستین و تنها تقابل اروپایی تا امروز |
| ۲۰۲۱ | منچستر یونایتد – لیورپول | ۰-۵ | برد تاریخی لیورپول در اولدترافورد |
| ۲۰۲۳ | لیورپول – منچستر یونایتد | ۷-۰ | بزرگترین برد تاریخ رقابت |
| ۲۰۲۴ | منچستر یونایتد – لیورپول | ۴-۳ | یک‌چهارم نهایی جام حذفی؛ پیروزی در وقت اضافه |
رکورد ۷ بر صفر لیورپول در سال ۲۰۲۳ از نظر اختلاف گل بزرگترین نتیجه تاریخ این رقابت است. پیش از آن، پیروزی ۷ بر یک لیورپول مقابل نیوتن هیث در سال ۱۸۹۵ یکی از سنگین‌ترین نتایج تقابل دو تیم محسوب می‌شد.
یکی از دلایل اصلی حساسیت این رقابت، بحث همیشگی درباره پرافتخارترین و بزرگترین باشگاه فوتبال انگلیس است.
برای جلوگیری از اختلاف ناشی از شیوه‌های متفاوت شمارش جامها، جدول زیر فقط عناوین اصلی تیم بزرگسالان مردان را در نظر می‌گیرد و Community Shield، قهرمانی دسته دوم و تورنمنت‌های فرعی در مجموع نهایی لحاظ نشده‌اند.
| رقابت | لیورپول | منچستر یونایتد |
|---|---|---|
| قهرمانی سطح اول لیگ انگلیس | ۲۰ | ۲۰ |
| جام حذفی انگلیس | ۸ | ۱۳ |
| جام اتحادیه | ۱۰ | ۶ |
| جام باشگاه‌ها / لیگ قهرمانان اروپا | ۶ | ۳ |
| جام یوفا / لیگ اروپا | ۳ | ۱ |
| سوپرجام اروپا | ۴ | ۱ |
| جام برندگان جام اروپا | ۰ | ۱ |
| جام جهانی باشگاه‌ها | ۱ | ۱ |
| جام بین‌قاره‌ای | ۰ | ۱ |
| مجموع این عناوین | ۵۲ | ۴۷ |
لیورپول در فهرست رسمی افتخارات خود ۵۲ عنوان مهم تیم مردان را ثبت کرده است؛ از جمله ۲۰ قهرمانی لیگ، ۶ جام اروپا، ۸ FA Cup و رکورد ۱۰ قهرمانی جام اتحادیه.
منچستر یونایتد نیز ۲۰ قهرمانی لیگ، ۱۳ جام حذفی، ۶ جام اتحادیه و ۳ قهرمانی اروپا دارد و علاوه بر آنها، جام برندگان جام اروپا و جام بین‌قاره‌ای را نیز فتح کرده است.
این مقایسه به‌خوبی نشان می‌دهد چرا بحث افتخارات بخشی جدانشدنی از رقابت لیورپول و منچستر یونایتد است؛ لیورپول برتری چشمگیری در جام‌های اروپایی دارد، در حالی که یونایتد در FA Cup موفقتر بوده و تعداد قهرمانی لیگ دو تیم اکنون برابر است.
بخش بزرگی از هویت این رقابت در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ شکل گرفت؛ دوره‌ای که لیورپول تقریباً به معیار موفقیت در فوتبال انگلیس تبدیل شده بود.
از فصل ۷۳-۱۹۷۲ تا پایان دهه ۱۹۸۰، لیورپول قهرمانی‌های متعدد لیگ را کسب کرد و با هدایت مربیانی مانند بیل شنکلی، باب پیزلی و جو فاگان قدرت خود را از انگلیس به اروپا گسترش داد.
چهار قهرمانی جام باشگاه‌های اروپا بین سال‌های ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۴ جایگاه لیورپول را به عنوان یکی از بزرگترین باشگاه‌های قاره تثبیت کرد. در همان دوره منچستر یونایتد جام‌های حذفی مهمی به دست آورد، اما برای قهرمانی لیگ از سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۹۳ منتظر ماند.
با آغاز دوران لیگ برتر، شرایط تقریباً برعکس شد.
تیم سر الکس فرگوسن از سال ۱۹۹۳ به بعد به قدرت اصلی فوتبال انگلیس تبدیل شد و در دوره Premier League تحت هدایت او ۱۳ بار قهرمان شد. در همین زمان لیورپول، که آخرین قهرمانی قبلی خود را در سال ۱۹۹۰ کسب کرده بود، وارد یکی از طولانی‌ترین دوره‌های بدون قهرمانی لیگ در تاریخ باشگاه شد.
این تغییر قدرت باعث شد نسل جدیدی از هواداران منچستر یونایتد با مشاهده برتری تیمشان بزرگ شود؛ درست همان‌طور که نسل قبلی هواداران لیورپول سلطه قرمزهای مرسی‌ساید را در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ دیده بودند.
همین تناوب تاریخی یکی از دلایلی است که رقابت دو باشگاه حتی در فصل‌هایی که مستقیماً برای قهرمانی با یکدیگر نمی‌جنگند نیز حساس باقی می‌ماند.
در تاریخ فوتبال بازیکنانی برای هر دو باشگاه بازی کرده‌اند، اما انتقال مستقیم بین آنها تقریباً به یک خط قرمز تبدیل شده است.
آخرین بازیکنی که مستقیماً از یکی از این دو تیم به دیگری رفت، فیل چیزنال بود که در سال ۱۹۶۴ منچستر یونایتد را ترک کرد و به لیورپول پیوست. بیش از شش دهه بعد، هنوز انتقال مستقیم دیگری بین دو باشگاه صورت نگرفته است.
بازیکنانی مانند مایکل اوون و پل اینس برای هر دو باشگاه بازی کرده‌اند، اما بین دو دوره حضورشان تیم‌های دیگری وجود داشته‌اند.
همین موضوع شدت فرهنگی رقابت را نشان می‌دهد؛ پوشیدن پیراهن رقیب برای بازیکنان سابق هر دو باشگاه مسئله‌ای بسیار حساس در میان هواداران محسوب می‌شود.
تاریخ این مسابقه پر از بازیکنانی است که نامشان با دربی انگلیس گره خورده است.
برای لیورپول، ستاره‌هایی مانند کنی دالگلیش، یان راش، استیون جرارد، فرناندو تورس و محمد صلاح لحظات مهمی مقابل یونایتد رقم زده‌اند. جرارد سال‌ها به‌عنوان کاپیتان یکی از نمادهای این رقابت بود و محمد صلاح بعدها رکورد گلزنی در تقابلهای دو تیم را شکست.
در سمت دیگر، جورج بست، برایان رابسون، اریک کانتونا، رایان گیگز، پل اسکولز، وین رونی و کریستیانو رونالدو از چهره‌هایی هستند که در دوره‌های مختلف پیراهن منچستر یونایتد را در این مسابقه پوشیده‌اند.
در میان تمام بازیکنان، رایان گیگز با ۴۸ حضور رکورددار بازی در این رقابت است و محمد صلاح با ۱۶ گل در صدر جدول گلزنان قرار دارد.
بخش مهمی از شخصیت این رقابت به دو ورزشگاه تاریخی آن مربوط می‌شود.
آنفیلد از سال‌های اولیه تأسیس لیورپول خانه این باشگاه بوده و سکوهایی مانند The Kop نقش بزرگی در فرهنگ هواداری قرمزها دارند. مسابقات مقابل منچستر یونایتد معمولاً یکی از پرتقاضاترین و پرتنش‌ترین بازی‌های فصل در این ورزشگاه است.
در طرف مقابل، اولدترافورد از سال ۱۹۱۰ خانه منچستر یونایتد است و بسیاری از مهمترین تقابلهای دو تیم در آن برگزار شده‌اند؛ از پیروزی‌های تاریخی یونایتد تا برد ۵ بر صفر لیورپول در سال ۲۰۲۱.
به همین دلیل محل برگزاری مسابقه تأثیر زیادی بر فضای دربی دارد، اما تاریخ نشان داده که هیچ‌کدام از دو باشگاه در زمین رقیب از ثبت نتایج بزرگ مصون نیستند.
از نظر تعریف سنتی، دربی معمولاً به مسابقه دو تیم از یک شهر یا منطقه بسیار نزدیک گفته می‌شود. بنابراین رقابت لیورپول و منچستر یونایتد با دربی مرسی‌ساید یا دربی منچستر تفاوت دارد.
لیورپول دربی شهری خود را مقابل اورتون برگزار می‌کند و رقیب همشهری منچستر یونایتد نیز منچستر سیتی است.
با این حال فاصله نسبتاً کم دو شهر، قرار گرفتن هر دو در شمال‌غرب انگلیس و بیش از یک قرن رقابت اقتصادی و فوتبالی باعث شده این تقابل در انگلیسی با عنوان North-West Derby شناخته شود و در فارسی نیز اصطلاح «دربی انگلیس» برای آن رواج پیدا کند.
از نظر اهمیت ملی و جهانی نیز بسیاری از بازیکنان و هواداران دو باشگاه، مسابقه لیورپول و منچستر یونایتد را حتی مهم‌تر از دربی محلی خود می‌دانند. خود لیورپول در روایت تاریخی این مسابقه از آن به‌عنوان یکی از مهمترین تقابلهای تقویم فوتبال یاد کرده است.
برای توضیح اهمیت این مسابقه نمی‌توان تنها به یک عامل اشاره کرد. دربی انگلیس ترکیبی از رقابت دو شهر صنعتی، فاصله جغرافیایی کم، هواداران گسترده، افتخارات فراوان و دوره‌های متناوب سلطه بر فوتبال انگلیس است.
لیورپول دوران طلایی خود را عمدتاً در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ تجربه کرد و سپس منچستر یونایتد در دهه‌های ۹۰ و ۲۰۰۰ جای آن را در صدر فوتبال انگلیس گرفت. در سال‌های بعد نیز بازگشت لیورپول به قهرمانی لیگ و اروپا دوباره بحث تاریخی درباره جایگاه دو باشگاه را زنده کرد.
اکنون که هر دو تیم ۲۰ قهرمانی لیگ انگلیس دارند، رقابت برای برتری تاریخی همچنان باز است. نتیجه هر مسابقه شاید تنها سه امتیاز داشته باشد، اما برای هواداران لیورپول و منچستر یونایتد، این بازی بیش از یک قرن تاریخ و رقابت را با خود حمل می‌کند.
به سؤال‌های متنوع درباره تاریخچه، بازیکنان، افتخارات و رکوردهای تیم‌های مطرح ایران و جهان پاسخ بده و دانشت رو در بازی فوتبالیست محک بزن.
دانلود بازی فوتبالیست
